Şəhidin həyat yoldaşını qayınatası "qanpulu"na görə öldürüb? - Ölkə cavab axtarır, niyə?
Bakının Sabunçu rayonu Ramana qəsəbəsində baş verən hadisə müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, “Şuşa şəhərciyi” adlanan ərazidə 1966-cı il təvəllüdlü Adıgözəl Məmmədov öz gəlini, 1995-ci il təvəllüdlü Gülüzar Məmmədovanı bıçaqlayaraq qətlə yetirib. Hadisədən dərhal sonra şübhəli şəxs polisə təslim olub və saxlanılıb.
Təbii haldır ki, övladını itirən valideynlərin çoxu ağır psixoloji vəziyyətdə olur, amma bu, heç bir halda zorakılığa haqq qazandırmır.
İlkin məlumatlara görə, qətl ailə münaqişəsi zəminində baş verib. Adıgözəl Məmmədov Vətən müharibəsi şəhidi Səxavət Məmmədovun atasıdır. Qətlə yetirilən Gülüzar Məmmədova isə şəhidin həyat yoldaşı olub.
Yəni ata ilə gəlin arasında uzun müddət davam edən gərginlik nəticəsində faciə yaşanıb. Qətlin əsl səbəbinin nə olduğu barədə rəsmi açıqlama hələ verilməyib. Lakin ilkin versiya ailədaxili münaqişədir. Sakinlərin sözlərinə görə isə münaqişəyə səbəb də şəhid ailələrinə verilən birdəfəlik ödənişdir.
Ailədə pul bölgüsü üstə gərginlik illərdir davam edirmiş. Təəssüf ki, bu ilk hal deyil. Son illərdə şəhid arvadlarının qayınataları və ya digər qohumları tərəfindən pula görə hədəfə alınması halları ilə bağlı xəbərlər dəfələrlə ortaya çıxıb.
Şəhid övladı itirmiş valideynləri qınamaq da asan deyil. Onlar övladlarını itiriblər. Amma bu qədər acizlik və pul hərisliyi də qəbul edilə bilməz. Şiddətə, cinayətə baş vurmazdan əvvəl məsələ danışıq yolu ilə həll oluna bilərdi. Əks halda hüquqi yolla çarəsinə baxmaq olardı.
O pul isə nə həmin anaya, nə də qayınataya çatdı. Biri həbsə, biri isə məzara... Nəticədə iki kiçik uşaq kimsəsiz qaldı.
Bu məsələdə qanunvericiliyə yenidən baxmaq lazımdır. Bəzi ölkələrdə müharibədə ölənlərin kompensasiyası valideynlər və arvad-uşaqlar arasında bərabər bölünür. Bizdə isə pulun böyük hissəsi birbaşa şəhid ailəsindən birinin adına keçir, bu da bəzi hallarda ciddi konflikt yaradır.
Bu səbəbdən ailədə şəffaflıq və nəzarət mexanizmləri gücləndirilməlidir. Ən əsası, şəhid ailələrində psixoloji dəstək və münaqişələrin vaxtında həlli mexanizmləri yaradılmalıdır.
Belə hadisələr yaşanmamalıdır. Çünki bu, həm də şəhidin ruhuna hörmətsizlikdir.
Sosioloq Mail Yaqub mövzu ilə bağlı TodayPress TV-yə danışarkən bildirib ki, bu cür ailə konfliktləri bütün ailələrdə ola bilər.
Onun sözlərinə görə, şəhid ailəsi də insandır və onların ailəsində də konfliktlər ola bilər:
"İkinci tərəfi isə odur ki, ümumiyyətlə bu cür konfliktlərin azalması üçün nə etmək lazımdır? Bu istiqamətdə iki yönlü iş aparılmalıdır. Birincisi, hüquqi istiqamətdir. Yəni hüquq nə qədər güclüdürsə, hüquqi sistem nə qədər düzgün işləyirsə, ailədaxili bu cür problemlər də bir o qədər azalacaq. Çünki insanlar hüquqa və hüquqi sistemə arxayın olacaqlar, heç kim özbaşına hərəkət etməyəcək.
İkinci istiqamət isə əxlaqi-mənəvi istiqamətdir. İnsanlarla əxlaqi-mənəvi dəyərlər istiqamətində iş aparılmalıdır ki, var-dövlətə görə bir-birinə qarşı zor tətbiq etməsinlər, münaqişəyə girməsinlər. Bu çox vacib məsələdir".
Sosioloq vurğulayıb ki, biz adətən əxlaqi-mənəvi məsələləri ən son sıraya qoyuruq, sonra isə belə problemlər ortaya çıxanda bunun səbəbini soruşuruq. Halbuki əsas səbəblərdən biri məhz budur:
"Mənəvi həyat yaşayan, mənəvi məqsədi olan insan heç vaxt var-dövlətə görə qarşı tərəfə zor tətbiq etməz və münaqişəyə girməz. Bu çox vacib məsələdir", - deyə Mail Yaqub fikrini tamamlayıb.
Qeyd edək ki, şəhid pulu rəsmi olaraq şəhid statusu almış şəxsin ailə üzvlərinə verilir. Hər bir şəhidə görə aylıq 700 manat məbləğində təyin olunur. Bununla yanaşı ailə üzvlərinə 11 000 manat birdəfəlik sığorta ödənişi verilir.
Türkan İsgəndərli
