Pezeşkianın İrəvan səfəri: Cənubi Qafqazda dəyişən geosiyasi balanslar fonunda verilən mesajlar

“İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Ermənistana səfəri, əsasən mehriban qonşuluq siyasətinin nümayişi kimi təqdim edilsə də, arxa planda daha ciddi geosiyasi mesajlar gizlənir”. 

Politoloq Məhəmməd Əsədullazadə bunu TodayPress TV-yə danışarkən bildirib. 

Onun sözlərinə görə, Pezeşkian İrəvandan öncə Bakıya da səfər edib və bu, İran prezidentlərinin seçkilərdən sonra region dövlətlərinə yönəlik balanslı diplomatiyasının bir parçası hesab edilə bilər:

“Hər bir halda, Pezeşkian azərbaycanlı olsa da, o, artıq İran dövlət başçısıdır və bu tipli səfərlər dövlət protokoluna uyğun şəkildə həyata keçirilir”. 

Analitik bildirib ki, Pezeşkianın səfəri ABŞ-Ermənistan arasında hərbi əməkdaşlığın intensivləşdiyi bir dövrə təsadüf edir. Bu isə Cənubi Qafqazda İran-Ermənistan münasibətlərinin yeni təhlükəsizlik və geosiyasi çərçivədə yenidən qiymətləndirilməsini zəruri edir. Onun fikrincə, Ermənistan artıq Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı razılıq verib və bu kontekstdə İranın İrəvana təsir imkanları xeyli zəifləyib.

“Müxtəlif vasitələrlə Ermənistanı öz təsir orbitində saxlamağa çalışan İran artıq bu istiqamətdə istədiyinə nail ola bilmir. Ermənistan Qərblə inteqrasiyanı açıq şəkildə prioritetə çevirib və Tehran da bu reallığı qəbul etmək məcburiyyətində qalır. Sadəcə, bunu açıq formada etiraf etmirlər”.

Ekspertin fikrincə, səfər çərçivəsində iki ölkə arasında müxtəlif mövzularda, o cümlədən “3+3” formatı, "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi və Araz çayı üzərindəki bəndin birgə istifadəsi kimi texniki xarakterli məsələlər müzakirə olunsa da, bu görüşdən strateji baxımdan ciddi irəliləyiş gözlənilmir:

“İranla Ermənistan arasında nəzərəçarpacaq bir ticarət dövriyyəsi yoxdur. Tarixən Tehran İrəvanı daha çox Azərbaycana qarşı alət kimi istifadə etməyə çalışıb. Lakin hazırkı reallıqlar tamamilə dəyişib. Ermənistan artıq bu siyasətə sadiq deyil və daha çox Qərbə yönəlmiş strategiya yürüdür. Buna görə də səfərin məqsədi hər hansısa təhdid və ya “göz dağı vermək” yox, məhz protokol əsaslıdır”, - deyə M.Əsədullazadə fikrini tamamlayıb.

Qeyd edək ki, avqustun 18-də İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Ermənistana rəsmi səfər edib. Avqustun 19-da onun iştirakı ilə Ermənistan-İran biznes forumu keçirilib. Səfər zamanı Pezeşkian Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan və prezidenti Vaaqn Xaçatryan ilə danışıqlar aparıb. 

Töhfə Səməd