Makron Ermənistanın Rusiyadan "boşandığını" elan etdi
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron, Ermənistanın Rusiyaya arxa çevirdiyini və Avropaya gedən yolu seçdiyini açıqlayıb. Makronun bu açıqlaması regiondakı real tendensiyanı əks etdirir.
2020-ci il müharibəsi və xüsusilə 2023-cü il Qarabağ hadisələrindən sonra Ermənistan Rusiyanın hərbi dəstəyinə olan etibarını xeyli itirdi. Bu vəziyyət Paşinyan hökumətini Fransa, Avropa İttifaqı və ABŞ ilə əlaqələri gücləndirməyə vadar etdi. Fransa artıq Ermənistanın əsas silah təchizatçılarından birinə çevrilib, Avropa rəsmiləri isə Yerevana intensiv səfərlər edirlər.
Nikol Paşinyan 2026-cı il iyun seçkiləri ərəfəsində mövqeyini möhkəmləndirmək üçün Avropa platformalarından istifadə edir. Avropa liderləri ilə görüşlər, Zelenskinin dəvəti və “Real Ermənistan” konsepsiyası bu strategiyanın hissəsidir. Paşinyan sərhədlərin açılmasını, Azərbaycan və Türkiyə ilə normallaşmanı və Rusiyadan asılılığın azaldılmasını ön plana çıxarır. Bu yanaşma daxili müxalifət tərəfindən sərt tənqid olunur.İqtisadi reallıqlar:
Rusiya ilə əlaqələr Ermənistan iqtisadiyyatı üçün hələ də çox vacibdir. Enerji təchizatı, ticarət və miqrantların pul köçürmələri bu asılılığı saxlayır. Eyni zamanda, Avropa ilə əməkdaşlıq investisiya, texnologiya və siyasi dəstək baxımından perspektiv vəd edir, lakin Rusiya asılılığını qısa müddətdə tam əvəz edə bilmir.
Ermənistan hələ də Avrasiya İqtisadi İttifaqının üzvüdür və tam Qərb seçimi texniki və iqtisadi cəhətdən mürəkkəbdir.Gürcüstan nümunəsi maraqlıdır. Gürcüstan Rusiya ilə müəyyən iqtisadi əlaqələri saxlamaqla yanaşı, Avropa ilə assosiasiya sazişi çərçivəsində sabit iqtisadi artım göstərir. Bu, praqmatik “həm, həm də ” siyasətinin bəzi hallarda nəticə verə bildiyini göstərir, amma siyasi gərginliklər də yaradır.
Dünya getdikcə bloklaşır, lakin bu proses qara-ağ deyil. Qərb tərəfi texnologiya, institusional standartlar və uzunmüddətli inkişaf potensialı ilə üstünlük təşkil edir. Rusiya-Çin tərəfi isə enerji, xammal və qısa müddətli bazar təklif edir, amma texnoloji gerilik və sanksiyalar uzunmüddətli risklər yaradır.
Ermənistan üçün ən rasional yol tam blok seçimi yox, balanslaşdırılmış diversifikasiya siyasətidir: Rusiya ilə praqmatik iqtisadi əlaqələri saxlamaq, eyni zamanda Avropa və ABŞ ilə təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirmək.
Coğrafi mövqe, Azərbaycan-Türkiyə faktoru və daxili sabitlik bu seçimlərdə əsas rol oynayacaq. Nəticədə, Ermənistanın gələcək yolu yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, iqtisadi göstəricilər, təhlükəsizlik reallıqları və seçki nəticələri ilə müəyyənləşəcək. Kiçik ölkələr üçün ən davamlı strategiya adətən hər iki tərəflə praqmatik əməkdaşlıq bacarığı olur.
Jalə Rövşən
