Amerikalılar bezib - İran, yanacaq, bahalaşma...
Amerikalıların əksəriyyəti İranla müharibənin başa çatmasını istəyir. Xüsusilə yanacaq qiymətlərinin artımından daha çox təsirlənən vətəndaşlar münaqişənin bitməsinin benzin qiymətlərinin enməsinə kömək edəcəyinə ümid edirlər.
TodayPress TV xəbər verir ki, “CBS News”un keçirdiyi sorğu nəticələrinə görə, respondentlərin əksəriyyəti hesab edir ki, müharibənin bu mərhələdə başa çatması ABŞ-nin nə strateji, nə də iqtisadi məqsədlərinə tam nail olduğunu göstərir və çəkilən xərclərə dəyməyib.
Sorğunun nəticələrinə görə, amerikalıların çoxu İranın nüvə proqramının birdəfəlik dayandırıldığına inanmır. Eyni zamanda, onların fikrincə, Tehran region ölkələrini təhdid etməkdən də əl çəkməyəcək. Bu məsələdə Prezident Donald Trampın Respublikaçılar Partiyasındakı tərəfdarları arasında da fikir ayrılığı mövcuddur.
Respondentlər, həmçinin Tramp administrasiyasının öz hədəflərinə çatdığına inanmırlar. Onların qənaətinə görə, administrasiyanın əsas məqsədi strateji uğur əldə etməkdən daha çox müharibəni mümkün qədər tez başa çatdırmaq olub.
Bu səbəbdən amerikalıların yalnız az bir hissəsi hesab edir ki, ABŞ yeni razılaşmadan daha çox qazanc əldə edən tərəfdir.
Bundan əlavə, respondentlərin az hissəsi ABŞ-nin İran xalqını daha təhlükəsiz və azad etdiyini və ya ölkədə Vaşinqtona yaxın hakimiyyət formalaşdırmağa nail olduğunu düşünür. Halbuki müharibə dövründə bir çox amerikalı məhz bunların ABŞ-nin əsas məqsədlərindən biri olmalı olduğunu bildirirdi.
Sorğuda iştirak edənlərin əksəriyyəti hesab edir ki, İran gələcəkdə də regiondakı qonşularını təhdid etməyə davam edəcək. Onların fikrincə, münaqişə çəkilən xərclərə dəyməyib və ABŞ-nin iqtisadi və strateji maraqlarına ciddi töhfə verməyib.
Respublikaçılar arasında da yanaşmalar fərqlənir. Partiya tərəfdarlarının təxminən 40 faizi hesab edir ki, İran daha çox güzəştə getməyənə qədər münaqişə davam etməlidir. Bu qrupun böyük əksəriyyəti hazırkı İran hakimiyyətinin iqtidarda qalmasını da qəbuledilməz sayır.
Eyni zamanda respublikaçılar arasında İranın nüvə proqramının tam dayandırılıb-dayandırılmaması, Tehranın region üçün təhlükəsinin aradan qalxıb-qalxmaması və yeni razılaşmanın ABŞ üçün üstünlük yaradıb-yaratmaması ilə bağlı fikirlər bərabər şəkildə bölünür.
Sorğu, həmçinin göstərir ki, amerikalıların əksəriyyəti Tramp administrasiyasının dünya iqtisadiyyatının reaksiyasını tam hesablamadığı qənaətindədir. Respondentlər hesab edirlər ki, administrasiya məqsədlərinə tam nail olduğuna görə deyil, ilk növbədə müharibəni dayandırmağa üstünlük verdiyi üçün razılaşmaya gedib.
Münaqişənin başa çatması perspektivi və yanacaq qiymətlərinin ucuzlaşacağına dair gözləntilər Prezident Donald Trampın ümumi reytinqinin və xüsusilə İranla bağlı siyasətinə dəstəyin sabitləşməsinə müəyyən təsir göstərib.
Son aylarda benzin qiymətlərinin artması fonunda Trampın reytinqi aşağı düşmüşdü. Münaqişənin başa çatmasından sonra isə onun reytinqində cüzi – bir faiz bəndi həcmində artım qeydə alınıb. Bununla belə, göstərici müharibədən əvvəlki səviyyəyə çatmayıb.
Reytinqdəki artım əsasən ali təhsili olmayan ağdərili seçicilər hesabına baş verib. Xüsusilə yanacaq qiymətlərinin enəcəyini düşünən bu seçici qrupu ənənəvi olaraq Trampı dəstəkləsə də, sorğularda qiymət artımlarının onların maliyyə vəziyyətinə ciddi təsir etdiyini bildiriblər.
Sorğu göstərir ki, yanacaq qiymətlərinin ailə büdcəsinə daha çox yük olduğunu deyən şəxslər müharibənin dərhal başa çatmasını daha çox dəstəkləyirlər. Respondentlərin əksəriyyəti hesab edir ki, müharibənin başa çatması yanacaq qiymətlərinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Bununla belə, xeyli sayda amerikalı vəziyyətin yenidən dəyişə biləcəyini düşünür.
Belə ki, respondentlərin təxminən 40 faizi İranın gələcəkdə də regionda təhdid yaratmağa və dünya neft tədarükü üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazını bağlamağa cəhd göstərə biləcəyini istisna etmir. Sorğu nəticələri göstərir ki, amerikalılar arasında İranın hazırkı vəziyyəti ilə bağlı da ciddi qeyri-müəyyənlik hökm sürür. Respondentlərin üçdə birindən bir qədər çoxu hesab edir ki, İran ümumilikdə əvvəlkindən daha zəifləyib. Təxminən eyni sayda iştirakçı isə ölkənin vəziyyətinin münaqişədən əvvəlki ilə müqayisədə dəyişmədiyini düşünür.
Araşdırma onu da göstərir ki, amerikalılar üçün narahatlıq doğuran yeganə məsələ yanacaq qiymətləri deyil. İranın nüvə proqramı da onlar üçün eyni dərəcədə vacib mövzu olaraq qalır. Bu narahatlıq respondentlərin İran rəhbərliyinə münasibətində də özünü göstərir. Sorğuda iştirak edənlərin yarısı hazırkı hakimiyyət yerində qaldığı halda müharibənin başa çatmasını məqbul hesab etmir. Məhz bu qrup İranın gələcəkdə də region ölkələri üçün təhlükə yaratmağa davam edəcəyini düşünməyə daha çox meyllidir.
Ümumilikdə isə qeyri-müəyyənlik və ABŞ-nin qarşıya qoyduğu məqsədlərə tam nail olmadığı barədə təsəvvürlər fonunda amerikalıların əksəriyyəti hesab edir ki, bu münaqişə həll etdiyindən daha çox problem yaradıb.
Qiymət Mahir
