Minlərlə ölü, boşa çıxan vədlər: İranda etirazçılar belə yarı yolda qoyuldu
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana hərbi müdaxilə ehtimalının istisna olmadığını bildirib.
O, bunu Davosda dünya liderləri ilə görüşdən sonra ABŞ-yə qayıdarkən “Air Force One” təyyarəsində jurnalistlərə açıqlamasında deyib.
Tramp Tehrana etirazçıların öldürülməməsi və nüvə proqramının yenidən başladılmaması ilə bağlı xəbərdarlıqlarını da təkrarlayıb.
Maraqlıdır, ABŞ-nin İrana hərbi müdaxiləsi nə dərəcədə gözləniləndir? Və bu, region üçün hansı riskləri yarada bilər?
Mövzu ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan siyasi analitik Abutalıb Səmədovun fikrincə, ABŞ-nin İrana müdaxiləsi nüvə və raket proqramları ilə bağlıdır:
"Amerika Birləşmiş Ştatlarının İrana hərbi müdaxiləsi İranda baş verən etirazlardan əvvəl də gündəlikdə olub və bu gün də aktuallığını qoruyur. Çünki iki əsas məsələ üzrə razılığa gəlmək mümkün olmayıb.
Birincisi, İranın nüvə proqramıdır.
İkincisi isə onun ballistik raket proqramıdır ki, bu da Amerika Birləşmiş Ştatlarını və İsraili qətiyyən qane etmir".
Analitik qeyd edib ki, İran nüvə və raket tələblərinə güzəşt etmir:
"İrandan tələb olunur ki, uranı ölkə daxilində zənginləşdirməsin; ya onu hansısa dövlətdən alsın, ya da bölgədə müştərək konsorsium yaradılsın və həmin konsorsiuma Amerika Birləşmiş Ştatları Atom Agentliyi ilə birlikdə nəzarət edə bilsin. İran isə bunu qəbul etmir.
Ballistik raketlərlə bağlı məsələ üzrə də razılığa gəlmək mümkün olmayıb. Amerika Birləşmiş Ştatları bu raketlərin sayının azaldılmasını tələb edir, eyni zamanda prosesə nəzarəti öz üzərinə götürmək istəyir. İran isə burada da güzəştə getmir".
A.Səmədov vurğulayıb ki, İranda etirazlar boğulub və Qərb bundan istifadə etməyə çalışıb:
"İranda baş verən etirazlardan Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrail faydalanmağa çalışdılar. Bəyan edildi ki, etirazçılar inzibati binaları ələ keçirsinlər və kömək artıq yoldadır. Lakin sonradan məlum oldu ki, bu dəfə də Qərb, xüsusən Amerika Birləşmiş Ştatları verdiyi vədlərin arxasında durmadı. Etirazçılara qarşı güc tətbiq olundu, minlərlə insan öldürüldü və etiraz hərəkatı yatırıldı".
Ekspert hesab edir ki, əsas problem isə hələ də qalmaqdadır:
"İran güzəştə getməsə, yaxın vaxtlarda ölkəyə qarşı mütləq aviasiya və raket zərbələrinin endiriləcəyi ehtimal olunur".
O, sonda əlavə edib ki, ABŞ və İsrail İrana qarşı hərəkət edə bilər:
"Bunun nəticəsi nə ola bilər? Ötən ilin yayında Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrailin bu məqsədlə hansı addımlar atdıqlarını gördük. Yəqin ki, bu dəfə də oxşar, bəlkə də daha genişmiqyaslı addımlar atılacaq və bölgə üçün böyük risklər yaranmayacaq. Hər halda biz buna ümid edirik və bunu arzulayırıq".
Qeyd edək ki, 2025-ci il dekabrın 29-da İran valyutasının kəskin ucuzlaşması səbəbindən Tehranda tacirlərin etiraz aksiyası başlayıb. Dekabrın 30-da aksiyaya tələbələr də qoşulub. Az sonra etirazlar ölkənin əksər böyük şəhərlərinə yayılıb. Tehran iğtişaşlara görə İsraili və ABŞ-ni günahlandırıb. Donald Tramp isə öz növbəsində İrana qarşı güc tətbiqini ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiyini deyib. Hazırda İranda iğtişaşlar zamanı rəsmi olaraq 20.000 insanın həlak olduğu bildirilir.
Jalə Rövşən
