İrəvandan Moskvaya ultimatum: Bölgəni hansı fəlakətlər gözləyir?
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan “Public TV”yə müsahibəsində ölkənin dəmir yollarına nəzarətin Rusiyadan geri alınmasını təklif edib. O bildirib ki, 2008-ci il müqaviləsinə əsasən sistem “Russian Railways”in törəmə şirkətinə verilib.
Bəs Rusiya Ermənistanın dəmir yollarına nəzarəti geri verəcək?
Sözügedən məsələni politoloq Elçin Xalidbəyli TodayPress TV-yə şərh edib.
O, bildirib ki, Ermənistanın dəmir yollarının Rusiyanın törəmə şirkətinin nəzarətində olması ciddi problemdir. Ümumilikdə, ölkənin nəqliyyat-kommunikasiya sistemində Rusiyanın hegemonluğu mövcuddur ki, bu da Ermənistan üçün suverenliyin məhdudlaşdırılması baxımından həssas məsələ sayılır.
"Xüsusilə TRIPP (Zəngəzur dəhlizi) layihəsinin reallaşdırılması ərəfəsində bu vəziyyət rəsmi İrəvan üçün çətin situasiya yaradır. Bir müddət əvvəl Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Rusiyaya müraciət edərək TRIPP marşrutunun keçəcəyi ərazidə dəmir yollarının bərpasını təklif etmişdi. O bildirmişdi ki, əgər Rusiya bu işi görməzsə, Ermənistan həmin xətləri öz büdcəsi hesabına bərpa edəcək",- analitik deyib.
Onun qənaətincə, bu addım Paşinyanın siyasi manevri kimi qiymətləndirilə bilər. “Tramp marşrutu” adlandırılan layihənin Rusiyanın iştirakı olmadan reallaşdırılması planlaşdırılır. Layihə çərçivəsində ABŞ və Ermənistan arasında ortaq şirkətin yaradılması və marşrut üzrə prosesə həmin qurumun nəzarət etməsi nəzərdə tutulur.
Politoloq qeyd edib ki, vəziyyəti mürəkkəbləşdirən əsas məqam Ermənistanın dəmir yolu sisteminin bütövlükdə Rusiyanın nəzarətində olmasıdır:
"Bu o deməkdir ki, “Tramp marşrutu”nun keçəcəyi xətlər də faktiki olaraq Rusiya idarəçiliyində qala bilər. Məhz buna görə Paşinyan Rusiyaya bərpa təklifini irəli sürmüş, əks halda Ermənistanın bu işi özü görəcəyini və sonradan həmin xətlər üzərində nəzarəti ələ alacağını bildirmişdi.
Bu, Rusiyanı fakt qarşısında qoyaraq prosesi Moskvasız davam etdirmək cəhdi kimi dəyərləndirilə bilər. Lakin Kreml bu manevri nəzərə alaraq fərqli mövqe sərgiləyib və son açıqlamalara görə, Rusiya marşrut üzrə dəmir yollarının bərpasında iştirak etmək niyyətindədir".
E.Xalidbəylinin fikrincə, bu rəsmi İrəvan üçün əlavə çətinlik yaradır:
"Çünki bərpa prosesində iştirak edən Rusiya sonradan həmin xətlər üzərində təsir imkanlarını qorumağa çalışa bilər. Nəticədə, Ermənistan rəhbərliyi Rusiyanı prosesdən kənarlaşdırmaq üçün daha qətiyyətli siyasi iradəyə ehtiyac olduğunu anlayır".
Analitik onu da əlavə edib ki, bununla belə, Rusiya həmin bölgədəki dəmir yollarına nəzarətdən asanlıqla imtina etməyəcək. Eyni zamanda, ABŞ-nin mümkün təzyiqləri və Ermənistanın sərt mövqeyi müəyyən dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
"Ümumilikdə, TRIPP layihəsi çərçivəsində dəmir yolları ətrafında formalaşan vəziyyət kifayət qədər mürəkkəbdir və bu amil layihənin reallaşdırılması prosesində gərginlik yaradan əsas faktorlardan biri kimi çıxış edə bilər", - Elçin Xalidbəyli fikrini tamamlayıb.
Jalə Rövşən
