İran yenə meydan oxudu: Yeni müharibəyə hazırlıq...
İran ABŞ və İsrailə növbəti dəfə meydan oxuyub. Prezident Məsud Pezeşkian bildirib ki, İran ABŞ və İsrail tərəfindən bombalanmış nüvə obyektlərini yenidən inşa edəcək.
“Alimlərimizin şüurundadır, (ABŞ və İsrail - red.) binaları (nüvə obyektlərini - red.) və zavodları məhv etməklə (Tehrana - red.) problemlər yaratmayacaqlar. Biz bu binaları yenidən inşa edəcəyik və onların imkanları daha böyük olacaq”.
Pezeşkianın bu çıxışı bir çox ekspertlər tərəfindən “yeni müharibəyə hazırıq” mesajı kimi dəyərləndirilib.
Məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan politoloq Əli Orucov bildirib ki, İsrailin İrana iyunun 13-də endirdiyi hava zərbələri və ardınca ABŞ-nin nüvə obyektlərinə hücumu Tehranın hərbi potensialına ciddi zərbə vurub:
“İsrailin 12 gün davam edən hərbi əməliyyatları nəticəsində İranın həm nüvə, həm də raket proqramları iflic vəziyyətinə düşdü. Bu müddətdə ölkənin tanınmış nüvə alimləri də sıradan çıxarıldı. Tehran üçün bu, qısa müddətli, lakin ağır nəticələr doğuran müharibə oldu. Əldə olunan zərərin bərpası üçün illərlə vaxt və böyük maliyyə resursları tələb olunacaq”.
Ekspertin sözlərinə görə, beynəlxalq sanksiyalar şəraitində İranın yeni texnologiyalar və avadanlıqlar əldə etməsi də olduqca çətinləşəcək:
“Bu həm nüvə, həm də raket proqramlarının bərpasını məhdudlaşdıracaq. Üstəlik, İsrail İrandakı hərəkətləri diqqətlə izləyir və lazım gələrsə, yeni zərbələrin endiriləcəyini gizlətmir. Ağ Ev də aydın şəkildə bildirib ki, İran nüvə təhlükəsi yaratmağa çalışarsa, ABŞ öz müttəfiqi ilə koordinasiyalı şəkildə buna imkan verməyəcək”.
Politoloq əlavə edib ki, zərbələr nəticəsində təkcə hərbi deyil, mülki və strateji obyektlər də ciddi zərər görüb:
“Dağıntıların miqyası böyükdür. İranda yaşayış evləri, infrastruktur və enerji obyektləri də hədəf alınıb. Bunun bərpası həm zaman, həm də vəsait baxımından ölkəyə böyük yük gətirəcək”.
Əli Orucovun qənaətincə, ölkənin beynəlxalq təcridi onun iqtisadi imkanlarını da xeyli daraldıb və bu, yaxın gələcəkdə daha kəskin hiss olunacaq:
“Prezident Məsud Pezeşkian praqmatik siyasətçidir və hazırda İranı böhrandan çıxarmağın yollarını axtarır. Lakin mühafizəkar dairələrin və İran İslam Respublikasının Ali Rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin dominant rolu fonunda islahatlara nail olmaq, demək olar ki, mümkünsüz görünür. Əgər Tehran region ölkələrinin maraqlarını nəzərə almadan addım atmağa davam etsə, daha da təcrid vəziyyətinə düşəcək. 12 günlük müharibədə heç bir dövlət, hətta Rusiya belə İranı açıq şəkildə dəstəkləmədi”.
Siyasətçi izah edib ki, Tehran üçün əsas nəticə aydındır — ABŞ və İsrailə meydan oxumağın bədəlini artıq ödəyib. İranın nüvə dövləti olmaq və raket proqramlarını inkişaf etdirmək planları reallaşmayacaq. Yeni ssenarilərin təkrarlanmaması üçün Tehran kompromis yolları axtarmağa məcburdur.
Qiymət Mahir
