Ölkələrin iqtisadiyyatları sanksiyalara necə öyrəşirlər?

Sanksiya təzyiqləri artdıqca dünya iqtisadiyyatında maraqlı bir fenomen müşahidə olunur: iqtisadiyyat da insanlar kimi yeni şəraitə adaptasiya olmağı bacarır. Necə deyərlər, fizikanın fundamental qanunlarından birində olduğu kimi, hər bir kənar təsir öz əks-təsirini və adekvat cavab mexanizmini yaradır.

Bəs sanksiyalar altında olan iqtisadiyyatlar necə ayaqda qalır, necə formalaşır və bu uyğunlaşma prosesinin pərdəarxasında nələr dayanır?

İqtisadçı ekspert, deputat Vüqar Bayramov TodayPress TV-yə açıqlamasında mövzuya aydınlıq gətirib.

Onun sözlərinə görə, sanksiyalar həmin ölkənin iqtisadiyyatına birbaşa təsir göstərir. O qeyd edib ki, burada fərqli uyğunlaşma mexanizmləri müşahidə olunur. Bəzi hallarda ölkələr sanksiyalara daha qısa müddətdə uyğunlaşır, bəzi hallarda isə bu proses daha çox vaxt tələb edir.

İqtisadçı bildirib ki, bununla bağlı müxtəlif nümunələr mövcuddur:

"İstər Rusiya, İran, Venesuela, Kuba, istərsə də digər bir sıra ölkələrə Amerika Birləşmiş Ştatlarının tətbiq etdiyi sanksiyalar həmin ölkələrin iqtisadiyyatına, eyni zamanda davranışlarına təsir göstərir. Sözsüz ki, bəzi ölkələr daxili istehsal hesabına iqtisadiyyatda tarazlığı qoruyub saxlamağa çalışırlar. Bəzi ölkələrdə isə tələbin azalmasına uyğun olaraq təklif məhdudlaşdırılır və optimallaşdırılır. Lakin bir sıra ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, sanksiyalara uyğunlaşmaq heç də asan deyil. Bəzi hallarda hətta inzibati üsullardan da istifadə olunur. Bu, həm dövlətin, həm də bəzi hallarda cəmiyyətin sanksiyalara uyğunlaşmasını təmin etmək məqsədi daşıyır."

Ekspertin qənaətincə, bütün hallarda sanksiyaların tətbiqi iqtisadiyyat üçün arzuolunan deyil və mənfi təsirlərə səbəb olur: 

"Təbii ki, bəzi ölkələrin iqtisadiyyatları sanksiyalara müəyyən qədər uyğunlaşır. Amma bu uyğunlaşma heç də iqtisadiyyatın inkişaf etməsi anlamına gəlmir. Əslində, sanksiyaların tətbiq olunduğu əksər ölkələrdə qara valyuta bazarının formalaşmasını müşahidə edirik. Ölkəyə valyuta daxilolmalarında kəskin azalmalar baş verir. Hətta vətəndaşların xarici səfərlərində belə məhdudiyyətlər və azalmalar müşahidə olunur. Bu da onu göstərir ki, sanksiyalar bütün hallarda həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan həmin ölkələr üçün mənfi nəticələr doğurur."

Jalə Rövşən