Quş qripi insan virusu xüsusiyyətlərini alır

Çində aparılan genişmiqyaslı tədqiqat "H9N2" quş qripi virusunun insanlara yoluxmaq qabiliyyətinin getdikcə artdığını üzə çıxarıb.

TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə “Nature Microbiology” jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya istinadən “Innovanews” məlumat yayıb.

"H9N2" virusu ilk dəfə 1994-cü ildə Çində aşkarlanıb və bu günə qədər ev quşları arasında əsasən yayılan alt tip olaraq qalır. Lakin son illərdə insanlara yoluxma hallarının artması alimləri ciddi narahat edir. “Planet Today” yazır ki, bu alt tip artıq təkcə quşçuluq üçün deyil, həm də ictimai sağlamlıq baxımından potensial təhlükə yaradır.

Çin Elmlər Akademiyasının Mikrobiologiya İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Qrip Tədqiqatları Mərkəzi (CASCIRE) 2014–2023-cü illər arasında canlı quş bazarlarında apardığı monitorinq nəticəsində "H9N2"nin 10-dan çox genetik alt tipini müəyyən edib. Bu mutasiyaların mövcud vaksinlərin effektivliyini azaltdığı bildirilib.

Alimlərin sözlərinə görə, son zamanlarda aşkar edilən mutasiyalar virusun insan hüceyrələrinə daxil olmasını və çoxalmasını asanlaşdırır. Məsələn:

• 99,46% nümunədə "HA-L226" adlı mutasiya tapılıb ki, bu da virusun insan hüceyrələrinin səthindəki reseptorlarla daha yaxşı birləşməsinə imkan yaradır;

• 96,17%-ində "NP-N52" mutasiyası virusun insanın immun sistemindəki MxA zülalını “aldadaraq” qorunmadan yayınmasına səbəb olur;

• 32,61% halda isə "PB2-V627" mutasiyası virusun məməlilərin hüceyrələrində sürətlə çoxalmasına səbəb olur.

Bu mutasiyalar virusun insandan insana keçmək qabiliyyətini artırır. Xoruzlar və dəniz donuzları üzərində aparılan təcrübələr də bunu təsdiqləyib.

Alimlər qeyd edib ki, “H9N2" artıq təkcə quşlara deyil, insanlara da uyğunlaşır və bu, epidemioloji nəzarətin gücləndirilməsi və yeni vaksinlərin hazırlanmasını zəruri edir”.

Mövcud vaksinlərin uzun müddətdir tətbiq olunmasına baxmayaraq, "H9N2" Çində geniş yayılmaqda davam edir və mutasiyalara uğrayır. Tədqiqatçılar gələcəkdə daha yoluxucu alt tiplərin meydana çıxacağına dair xəbərdarlıq edirlər.

Alimlər bildiriblər ki, yeni nəsil vaksinlər yalnız humoral deyil, həm də hüceyrəvi immuniteti stimullaşdırmalı, eyni zamanda tənəffüs yollarının selikli qişasında qoruyucu təsir yaratmalıdır. Əks halda, "H9N2" səbəbli yeni pandemiya riski arta bilər.

Qeyd olunur ki, bu araşdırma əsasən Çindəki vəziyyəti əhatə etsə də, "H9N2" virusu Asiya, Yaxın Şərq və Afrika ölkələrində də yayılıb. Tədqiqatçılar həmin regionlarda da monitorinqin gücləndirilməsini vacib sayır.

Hazırda alimlər virusun insanlara uyğunlaşma mexanizmini öyrənməyə davam edir və onun yayılmasının qarşısını almaq üçün qabaqlayıcı strategiyalar üzərində işləyirlər.

Qiymət Mahir