Dosent doktorantura siyasətini kəskin tənqid etdi: Gəncləri elmdən uzaqlaşdırırlar
Azərbaycanda doktoranturaya qəbul və elmi dərəcə alma prosesində mövcud problemlər yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib.
TodayPress TV xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı danışan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Səadət Şıxıyeva hesab edir ki, doktoranturaya marağın azalmasının əsas səbəbi gənclərin elmə maraqsızlığı deyil, sistemdə mövcud olan süni maneələr və həllini gözləyən problemlərdir.
Onun sözlərinə görə, son illərdə doktoranturaya qəbul prosesi ildən-ilə daha da çətinləşdirilib və bu addımların əsaslandırılması kimi Azərbaycan elminin beynəlxalq səviyyədə inkişafı göstərilsə də, gözlənilən nəticə əldə olunmayıb:
"Doktoranturaya qəbul ildən-ilə çətin və əlçatmaz şəkil alır. Guya keyfiyyətli elm, Azərbaycan elmini beynəlxalq aləmdə təmsil etmək niyyəti ilə ingilis dilindən minimum imtahan maksimum səviyyəyə çatdırıldı. Bundan Azərbaycan elmi və gəncliyi nə isə qazandımı? Əsla, yox. İngilis dili mərhələsini uğurla keçərək doktoranturaya qəbul olunanların böyük hissəsi sonradan elmi fəaliyyətə ciddi töhfə verə bilmir. Min bir zillətlə ingilis dili mərhələsini keçib doktorant adını qazananlar alim adını ala, elmi dərəcə əldə edəndən sonra elmə fayda verə bildilərmi? Məlum nitqdən sonra bu sualın cavabının da mənfi olduğu məlum olur".
Dosent diqqətə çatdırıb ki, doktorantların yalnız təxminən 7 faizinin dissertasiya müdafiəsini başa çatdıra bilməsi ciddi araşdırılmalı olan məsələdir.
"Doktorantların niyə cəmi 7 faizi müdafiə edə bilir, digərləri isə yox? Bunları araşdırmaq lazımdır. Mövcud vəziyyətin bir neçə əsas səbəbi var. Doktorantlar elmi fəaliyyət üçün zəruri olan metodologiya və akademik yazı bacarıqlarını sistemli şəkildə mənimsəyə bilmirlər. Onlar sadəcə ingilis dilini öyrənir, ona elmi metodika, elmi üslub və digər vacib bacarıqlar öyrədilmir".
Fəlsəfə doktoru həmçinin beynəlxalq indeksli jurnallarda məqalə dərc etdirmək tələbinin də bir çox gənc tədqiqatçı üçün ciddi maliyyə yükü yaratdığını vurğulayıb:
"Doktoranta yüksək indeksli jurnallarda nəşr tələbi qoyulur. Həmin nəşrlərin əksəriyyəti ödənişlidir və buna hər kəsin maddi imkanı çatmır. Doktorant çox zaman elmi rəhbərin tövsiyə və həqiqi rəhbərliyinə möhtac durumda qalır. Elmi rəhbər isə ya mövzu üzrə mütəxəssis deyil, ya da aldığı simvolik rəhbər maaşına görə bu məsələdə maraqlı olmur".
O, daha sonra prosesdə qeyri-rəsmi amillərin roluna da toxunaraq bildirib ki, bəzi şəxslər maddi imkanlarından istifadə etməklə və ya müxtəlif yollarla prosesi daha rahat keçə bilirlər.
"Kimlər daha kəsmə yolla nail olur? Maddi imkanı yaxşı olub işini yazdıran, lazımi instansiyalara 'hörmət' edib işini sürətləndirənlər. Belə halların mövcudluğu elmin inkişafına da mənfi təsir göstərir. Bu sonuncu kateqoriyadan olanlar müdafiə etsə belə, elmə və cəmiyyətə nə faydası var?".
Səadət Şıxıyeva sonda elmi dərəcə aldıqdan sonra alimlərin sosial vəziyyətinin də gənclərin elmə marağını azaltdığını qeyd edib.
"Müdafiədən sonra isə cəmiyyətin aztəminatlı zümrəsinin nümayəndəsinə çevrilmək reallığı da müdafiəyə marağı azaldan səbəblərdəndir. Bunlar yadıma düşənlərdir. Səbəblər isə daha çox və daha bezdiricidir".
Türkan İsgəndərli
