Səmanın yeni ağası havada: Su-57 döyüş meydanında nələri dəyişəcək?

Rusiyanın Suxoy şirkəti tərəfindən hazırlanan Su-57 (NATO təsnifatı: Felon) 5-ci nəsil çoxməqsədli qırıcı təyyarəsi Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinin ən müasir və ən iddialı layihəsidir. Gizlilik texnologiyası, səs sürətini keçmə qabiliyyəti, super manevr qabiliyyəti və güclü silah arsenalına malik olan Su-57 Rusiyanın 5-ci nəsil qırıcı proqramının əsas məhsuludur.

Su-57 yalnız hava üstünlüyü əldə etmək üçün deyil, həm də yer hədəflərinə zərbə endirmək, kəşfiyyat aparmaq və elektron müharibə aparmaq üçün nəzərdə tutulub.

Tarix və inkişaf

Su-57 layihəsi (əvvəlki adı PAK FA) 2002-ci ildə başladı. İlk prototip (T-50) 2010-cu ildə ilk uçuşunu həyata keçirib. 2018-ci ildə təyyarəyə Su-57 rəsmi adı verilib. 2020-ci ildə Rusiya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən məhdud seriyada qəbul edilib.

2022-ci ildən Ukrayna müharibəsində məhdud miqdarda istifadə olunub. Hal-hazırda Su-57-nin seriyalı istehsalı davam edir və 2027-ci ilə qədər Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrində 76 ədədə çatdırılması planlaşdırılır.

Dizayn və texniki xüsusiyyətlər

Su-57 gizlilik (stealth) texnologiyasına malikdir, lakin klassik Rusiya təyyarələri kimi yüksək manevr qabiliyyətini saxlayır. İki mühərrikli, tək oturacaqlı dizayna malikdir.

Əsas xüsusiyyətləri:

Pilot: 1 nəfər

Uzunluq: 19.8 m

Qanad açıqlığı: 14 m

Yüksəklik: 6.05 m

Qanad sahəsi : 78.8 m²

Boş ağırlıq: 18,500 kq

Yüklü ağırlıq: 26,000 kq

Döyüş yükü: 7,500 kq

Maksimum qalxmaq ağırlığı: 37,000 kq

Mühərriklər: 2× NPO Saturn və FNPTS MMPP Salyut 175 kN

Yanacaq tutumu: 10,300 kq

Maksimal sürəti: saatda 2600 kilometrdir.

Məsafə: 3,500 km

Manevr qabiliyyəti: +9g

Maksimum qalxma yüksəkliyi: 20,000 m

Təyyarənin ən güclü tərəfi manevr qabiliyyəti və güclü elektronika sistemidir.

Variantlar

Su-57 – Əsas seriya.

Su-57M – Təkmilləşdirilmiş versiya (yeni mühərrik və avionika).

Su-57K – Gəmi əsaslı variant (hazırlıq mərhələsində).

İstifadəçilər və döyüş təcrübəsi

Su-57 hazırda yalnız Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrində xidmət edir. İxrac üçün Əlcəzair, Türkiyə və Hindistanla danışıqlar aparılıb. 2022-ci ildən Ukrayna müharibəsində məhdud miqdarda istifadə olunub. Rusiya rəsmiləri Su-57-nin hipersəsli raketlərlə zərbələr endirdiyini bildiriblər.

Su-57 Rusiyanın 5-ci nəsil qırıcı proqramının ən mühüm məhsuludur. Stealth texnologiyası ilə yüksək manevr qabiliyyətini birləşdirərək o, F-22 və F-35-ə alternativ olmağa çalışır. Texniki və iqtisadi çətinliklərə baxmayaraq, Su-57 Rusiya aviasiya sənayesinin böyük iddiasını təmsil edir.

Bu təyyarə sadəcə qırıcı deyil, Rusiyanın müasir hərbi texnologiya sahəsindəki ambisiyalarının ən parlaq nümunəsidir.

Nicat Osmanlı