40 il atəş yağdırdı, indi isə tarixə qovuşur: M249

ABŞ ordusunun 1980-ci illərdən bəri əsas dəstə avtomatik silahı olan "M249 SAW" (Squad Automatic Weapon) pulemyotu, "FN Herstal" şirkətinin (Belçika) "Minimi" modelinin Amerika versiyasıdır.

"5.56×45 mm NATO" patronu ilə işləyən bu silah piyada bölməsinə yüksək atəş sıxlığı vermək üçün nəzərdə tutulub.

"M249", "M16/M4" tüfəngləri ilə eyni patronu istifadə etdiyi üçün logistika baxımından çox əlverişli idi, lakin döyüş təcrübəsində həm güclü, həm də zəif tərəfləri ilə uzun illər müzakirə mövzusu olub.

"M249" bu gün də ABŞ ordusu və dəniz piyadasının inventarında qalsa da, "Next Generation Squad Weapon" (NGSW) proqramı çərçivəsində "M7" tüfəngi və "M250" pulemyotu ilə tədricən əvəz olunur.

Tarix və inkişaf

1970-ci illərin sonlarında ABŞ ordusu "M60" pulemyotunun ağır və etibarsız olduğunu qəbul edərək yeni dəstə avtomatik silahı axtarışına başladı. "FN Herstal"ın "Minimi" modeli müsabiqədə qalib gəldi və 1982-ci ildə "M249" SAW adı ilə rəsmi qəbul edildi. İstehsal 1984-cü ildə ABŞ-nin Cənubi Karolina ştatındakı "FN Manufacturing" zavodunda başladı.

"M249" 1980-ci illərin sonlarından etibarən orduda geniş yayıldı. 1990-cı illərdə Körfəz Müharibəsi, 2000-ci illərdə isə Əfqanıstan və İraq müharibələrində əsas avtomatik silah oldu. Uzun illər ərzində "M249"nun çəkisi, etibarlılığı və lülə istiləşməsi ilə bağlı problemlər tez-tez qeydə alınsa da, yüksək atəş sıxlığı ona xüsusi yer verdi.

Dizayn və texniki xüsusiyyətlər

"M249" qısa vuruşlu qaz porşeni sisteminə malikdir və lentdən və ya "STANAG" daraqlarından qidalana bilir. Bu, ona böyük çeviklik verir.

Əsas texniki göstəricilər (M249, standart versiya):

Patron: 5.56×45 mm NATO

Çəki: 7,5 kq (boş, bipodla), dolu lentlə 9–10 kq

Ümumi uzunluq: 1040 mm

Lülə uzunluğu: 465 mm

Atəş sürəti: 700–1000 dövrə/dəqiqə

Effektiv döyüş məsafəsi: 800 metr (effektiv), 1000-1500 metr (maksimum)

Qidalanma: 200 ədədlik lent və ya 30 ədədlik STANAG daraq

Atəş rejimi: Tam avtomatik

Əlavə: Sürətli lülə dəyişdirmə sistemi, bipod, teleskopik qundaq (bəzi versiyalarda)

"M249"un ən böyük üstünlüyü dəstəyə davamlı atəş gücü verməsidir. Bir əsgər tərəfindən daşınaraq istifadə oluna bilir və bölməyə "M60"dan daha çox atəş sıxlığı təmin edir.

Variantlar

M249 – Əsas model.

M249 PARA – Qatlanan qundaqlı və qısa lüləli versiya (xüsusi qüvvələr üçün).

Mk 46 Mod 0/1 – Yüngülləşdirilmiş və təkmilləşdirilmiş versiya.

Mk 48 Mod 0/1 – "7.62×51 mm NATO" kalibrli ağır versiya.

M249S – Mülki yarımavtomatik versiya.

İstifadəçilər və döyüş təcrübəsi

""M249 əsasən ABŞ Ordusu və Dəniz Piyadaları tərəfindən istifadə olunur. İraq və Əfqanıstan müharibələrində ən çox qeydə alınan silahlar arasında idi. Əsgərlər onun yüksək atəş sıxlığını və dəstəyə güclü dəstək verməsini bəyənirdi. Lakin ağır çəkisi, lentin tez-tez ilişməsi və uzun atəşdə lülənin həddindən artıq istiləşməsi ciddi şikayətlərə səbəb olurdu.

Bu problemlər nəticəsində ordu "M249"u yüngülləşdirmək üçün "Mk 46" və "Mk 48" modellərini inkişaf etdirdi. Hal-hazırda M249 hələ də ehtiyatda saxlanılır, lakin yeni "M7" tüfəngi və "M250" pulemyotu ilə əvəzlənmə prosesi davam edir.

"M249 SAW" ABŞ ordusunun 40 ildən artıq müddət ərzində əsas avtomatik silahı olub. Yüksək atəş sıxlığı və eyni patronun "M4/M16" ilə uyğunluğu onun ən böyük üstünlüyü idi. Texniki problemlərinə baxmayaraq, "M249" döyüş təcrübəsi ilə sübut olunmuş, etibarlı və güclü bir sistem olaraq tarixdə qalacaq.

Bu pulemyot sadəcə silah deyil, ABŞ ordusunun “dəstə avtomatik silahı” konsepsiyasının ən klassik ifadəsidir.

Nicat Osmanlı