Yastıq altında yatan milyardlar: Azərbaycan əhalisinin evdə nə qədər nağd pulu var?
Maliyyə dünyasında "ölü kapital" kimi xarakterizə edilən, xalq arasında isə "qara qəpik" və ya "yastıqaltı pullar" adlandırılan nağd vəsaitlərin real həcmi hər zaman maraq doğuran mövzulardan olub.
TodayPress TV xəbər verir ki, Azərbaycanda əhalinin bank sistemindən kənarda, evlərdə nə qədər vəsait saxladığına dair suala ən dəqiq cavabı ölkənin Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (AMB) təqdim edib.
AMB-nin rəsmi açıqlamalarına və pul-kredit göstəricilərinə əsasən, ölkədə "yastıq altında" saxlanılan vəsaitlərin ümumi həcmi təxminən 10 milyard ABŞ dolları (təxminən 17 milyard manat) civarında qiymətləndirilir.
Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımov mövzu ilə bağlı çıxışında ölkədə dövriyyədə olan manat kütləsinin təqribən 46%-nin nağd şəkildə (M0 pul aqreqatı) olduğunu bəyan edib. Bildirilib ki, bank sistemindən kənarda qalan bu nəhəng vəsaitlər əsasən əhalinin evlərdə saxladığı pullardan və kiçik/orta biznesin kassalarındakı nağd sərbəst qalıqlardan ibarətdir.
Son illərdə nağdsız hesablaşmaların və rəqəmsal bankçılığın genişlənməsinə baxmayaraq, əhalinin nağd vəsaitlərə üstünlük verməsi tendensiyası hələ də kifayət qədər yüksəkdir.
Kənarda qalan bu pulların evlərdə gizlədilməsinə səbəb nədir?
Araşdırmalara görə, keçmiş illərdə bəzi yerli bankların bağlanması və kompensasiya proseslərində yaşanan ləngimələr vətəndaşlarda müəyyən bir ehtiyatlılıq instinkti yaradıb.
Mərkəzi Bank bu vəsaitləri "ölü kapital" adlandırır, çünki evdə qalan pul iqtisadi dövriyyəyə daxil olmur. Əgər həmin 10 milyard dollar maliyyə institutlarına cəlb olunarsa, banklar bu vəsaiti real sektora, sahibkarlığa və istehsalata ucuz kreditlər şəklində yönəldə bilər. Bu isə birbaşa yeni iş yerlərinin açılması və iqtisadi artım deməkdir.
Türkan İsgəndərli
