Gənc aktrisanı qətl edən erməninin adı niyə gizli saxlanıldı?
Tarixçi, professor Zaur Əliyev Azərbaycan kinosunun gənc aktrisalarından olmuş Manana Abuyevanın həyatı və faciəli ölümü ilə bağlı geniş araşdırma aparıb.
TodayPress TV xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, 2025-ci il fevralın 11-də aktrisanın həyatı və ölümü haqqında ilk yazısını paylaşdıqdan sonra mövzunu daha dərindən araşdırmaq qərarına gəlib.
Tarixçi bildirib ki, 15 mart 1944-cü ildə anadan olan Manana Abuyeva yeniyetmə yaşlarından "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının diqqətini çəkərək filmlərə dəvət alınıb.
"Onun Dağıstan və ya Şimali Qafqaz mənşəli olması barədə müxtəlif qeydlər mövcuddur. Bununla yanaşı, ailəsi uzun illər Bakıda yaşayıb və şəhər mühitinin ayrılmaz hissəsi olub. Manana Abuyeva xüsusilə 1959-cu ildə Rza Təhmasibin rejissoru olduğu "Onu bağışlamaq olarmı?" filmində Sevda obrazı ilə yadda qalıb. Məhz həmin filmin çəkilişləri zamanı texniki heyətdə çalışan Valeri Avakyan adlı şəxs aktrisaya qarşı obsesiv münasibət göstərməyə başlayıb. Çəkiliş meydançasında çalışan Valeri Avakyan Manana Abuyevaya evlənmək təklif edib. Rədd cavabı aldıqdan sonra isə onu izləməyə, psixoloji təzyiq göstərməyə və təhdid etməyə başlayıb. Çəkiliş qrafikini bildiyi üçün aktrisanın gündəlik hərəkətlərini izləmək onun üçün çətin olmayıb".
Professorun əlavə edib ki, araşdırdığı materiallarda həmin şəxsin Bakı ermənisi olması barədə qeydlərə rast gəlinir.
"Valerinin Bakı ermənisi olduğuna dair qeydlər var. Həmçinin yaşlı kino işçilərinin xatirələrində də bu barədə məlumatlar yer alır. O dövrdə "Azərbaycanfilm"in texniki heyətində Bakıda yaşayan erməni icmasının nümayəndələri kifayət qədər çalışırdı. Hadisə təsadüfi yol-nəqliyyat hadisəsi olmayıb. Araşdırdığım sənədlərə əsasən, Valeri Manana Abuyevanın hərəkət marşrutunu əvvəlcədən bilirdi və avtomobillə onu gözləyirdi. Manana yolu keçərkən avtomobili qəsdən onun üzərinə sürüb. Aktrisa qaçmağa çalışsa da, ağır zərbə alıb. Həkimlərin səylərinə baxmayaraq, gənc aktrisanın həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Sovet hüquq-mühafizə orqanlarının sənədlərinə görə, hadisə adi yol qəzası kimi deyil, qəsdən törədilmiş qətl kimi rəsmiləşdirilib. İlkin ifadəsində təqsirləndirilən şəxs avtomobilin əyləc sisteminin sıradan çıxdığını iddia etsə də, ekspertiza bunun doğru olmadığını müəyyən edib".
O vurğulayıb ki, məhkəmə zamanı da maraqlı ifadələr səsləndirilib.
"Araşdırdığım materiallarda qeyd olunur ki, məhkəmədə həmin şəxs "O, mənim olmalı idi" ifadəsini işlədib. Daha sonra isə Rusiyanın şimalındakı qapalı düşərgələrdən birinə göndərilib. Hadisə ilə bağlı ən diqqətçəkən məqamlardan biri cinayətkarın kimliyinin uzun müddət ictimaiyyətdən gizli saxlanılması olub. "Kommunist", "Bakı", "Bakinski raboçi" və hətta "Pravda" qəzetlərində Manana Abuyevanın ölümü barədə yazılar dərc olunsa da, cinayət törətməkdə təqsirləndirilən şəxsin adı açıqlanmayıb. Mənim qənaətimə görə, bu, sovet dövrünün "xalqlar dostluğu" ideologiyası ilə əlaqədar idi və belə həssas məsələlərdə milli mənsubiyyətin qabardılmasına yol verilmirdi".
Sonda Zaur Əliyev qeyd edib ki, Manana Abuyevanın çəkildiyi "Gün çıxmazdan əvvəl" qısametrajlı filmi də baş verən faciənin kölgəsində qalıb və uzun illər geniş auditoriyaya tanıdılmayıb.
"Bu filmin rejissoru Qriqori Məlik-Avaqyan idi. Təəssüf ki, aktrisanın yaradıcılığı onun faciəli taleyi səbəbindən uzun illər lazımi diqqəti görmədi", - deyə o, fikrini tamamlayıb.
Türkan İsgəndərli
FOTOLAR
