Tramp masanı devirdi - İrandakı silahla Çini vuracaq
Prezident Tramp artıq qlobal enerji şahmat lövhəsini dəyişdirib. O, Hörmüz boğazını naviqasiyaya doğru geri qaytarmaqla və bu səyləri hərbi təzyiqlə dəstəkləməklə, İranın dünyanın ən vacib enerji boğucu nöqtəsi üzərində daimi veto hüququ qazanmadığını göstərdi.
Elə bu özü strateji bir dönüşdür. İndi daha çətin sual yaranır: diplomatiya dayandıqda və Tehran məhdudiyyətlərisınaqdan keçirdikdə nə baş verəcək? 
Bu, boşboğazlıq deyil. Xarq İranın xam neft ixracının böyük əksəriyyətini idarə edir. Bu rejimin kassa aparatı, neft gəlirləri ilə hərbi güc arasındakı əlaqə və Çinə axan endirimli barellərin mərkəzi mənbəyidir.
Əgər Hörmüz qlobal ticarət üçün təmin edilirsə, Tehranın əsas ixrac xilasetmə xəttini toxunulmaz qoymağın mənası yoxdur. Növbəti addım genişmiqyaslı işğal deyil. Bu, Xarqı fəaliyyət göstərən bir ticarət mərkəzi kimi bağlamaq üçün davamlı kampaniyadır:
İranın yükdaşımaları ilə əlaqəli tankerlərin daha sərt şəkildə qarşısının alınması, daha ciddi sığorta və marşrut məhdudiyyətləri, terminal əməliyyatlarını qoruyan hərbi aktivlərə davamlı zərbələr.
Bu, vasitələri və məqsədləri uyğunlaşdıracaq: su yolunu hər kəs üçün açıq saxlamaq, İranın itaətsizliyi pula çevirmək qabiliyyətini daraltmaq və sanksiyalara məruz qalan İran xam neftini ucuz strateji yan sövdələşmə kimi qəbul etməyin Çin üçün xərcini artırmaq.
Tramp təsir gücündən istifadə etməyi sevir, Xarq isə məhz belə bir təsir gücüdür.
O, artıq sərt gücün diplomatik masanı yenidən qura biləcəyini nümayiş etdirib. Növbəti mərhələ - İran danışıqları uzadıb atəşkəs rejimini sınaqdan keçirdikdə - Vaşinqtonun boğucu nöqtəni təmin etməkdən təxribatın arxasındakı gəlir axınını sıxışdırmağa keçə biləcəyini sübut etməkdir.
Qısası, Hörmüzdən sonra Xarq, təzyiqin yönəlməli olduğu növbəti qapıdır.
Jalə Rövşən
