NATO, Avropa və Tramp: Qrenlandiya məsələsi bitdi?
“Qrenlandiya məsələsi bitdi. ABŞ Prezidenti Donald Trampın bir illik isterikası nəticə vermədi”.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu fikirləri politoloq Kamran Cəfərov Donald Trampın Qrenlandiya ilə bağlı siyasətini şərh edərkən bildirib.
Analitik xatırladıb ki, son bir il ərzində Tramp dəfələrlə, o cümlədən Davosda çıxış edərkən Qrenlandiyanın yalnız ABŞ-nin tam nəzarətinə keçəcəyi halda qane olacağını açıq şəkildə bəyan edib. Onun sözlərinə görə, Avropa müttəfiqləri bu “Qrenlandiya isterikası”na qarşı vahid və qətiyyətli mövqe sərgiləyiblər:
“Dünən Tramp ilə NATO-nun Baş katibi Mark Rütte arasında bir neçə saat davam edən görüş keçirilib. Görüşdən sonra Tramp “bizə lazım olan hər şeyi nəzərdə tutan” bir razılaşmanın əldə olunacağını bəyan edib. Eyni zamanda o, Qrenlandiya ilə bağlı iddialarına qarşı çıxdıqlarına görə səkkiz Avropa müttəfiqinə fevralın 1-dən rüsum tətbiq etmək hədəsini həyata keçirməyəcəyini açıqlayıb. Jurnalistlərin Qrenlandiyanın ABŞ-nin bir hissəsinə çevrilib-çevrilməyəcəyi ilə bağlı suallarına Tramp konkret cavab verməkdən yayınaraq bunu “uzunmüddətli, müddətsiz və əbədi razılaşma” adlandırıb”.
Kamran Cəfərov vurğulayıb ki, təqdim olunan bu model Qrenlandiya üzərində suverenliyin Danimarkadan ABŞ-yə verilməsini nəzərdə tutmur. Söhbət ABŞ və Danimarka arasında 1951-ci il tarixli “Qrenlandiyanın Müdafiəsi üzrə Saziş”in yenilənməsindən gedir. Həmin saziş ABŞ-yə adada hərbi bazalar tikməyə və NATO zəruri hesab edərsə, “müdafiə zonaları” yaratmağa imkan verir.
Onun sözlərinə görə, təklif eyni zamanda Qrenlandiyada təhlükəsizliyin artırılması, NATO-nun Arktikadakı fəaliyyətinin genişləndirilməsi və faydalı qazıntılar sahəsində əlavə işlərin görülməsi ilə bağlı müddəaları da əhatə edir. Razılaşmada “Qızıl Qübbə”nin Qrenlandiyada yerləşdirilməsi və Rusiya ilə Çinin “zərərli xarici təsirinə” qarşı mübarizə də ayrıca qeyd olunur.
Politoloq bildirib ki, Mark Rüttenin səsləndirdiyi ideyalar Danimarkanın artıq uzun müddətdir nəzərdən keçirdiyi yanaşmalarla üst-üstə düşür: Danimarka suverenliyi qoruyur, ABŞ isə hərbi mövcudluğunu artıra bilər. Yaxın həftələrdə Vaşinqtonun Danimarka və Qrenlandiya ilə yüksək səviyyəli danışıqlara başlaması gözlənilir.
Kamran Cəfərov Trampın bu prosesdə özünə xas taktikasından istifadə etdiyini vurğulayıb:
“Tramp maksimum təzyiq göstərir, nəticə əldə edə bilmədikdə isə geri çəkilir və bunu öz qələbəsi kimi təqdim edir. Altı ay əvvəl Avropa və Çinlə tarif danışıqlarında da eyni ssenari tətbiq olunmuşdu. Bu dəfə Tramp Avropanın son dərəcə sərt və həmrəy mövqeyi ilə üzləşib və Qrenlandiyanın suverenliyinin müzakirə predmeti olmadığını görüb. Avropa ABŞ ilə ticarət müharibəsinə hazır olduğunu açıq şəkildə bəyan edib və geri çəkilməyəcəyini göstərib”.
Onun sözlərinə görə, Konqresin sərt mövqeyi və fond bazarlarında yaşanan ciddi itkilər də prosesə təsir edib. Nəticədə Tramp geri çəkilib, lakin bu geri addımı öz siyasi qələbəsi kimi təqdim edib.
Qiymət Mahir
