İsrail və Azərbaycan arasında TARİXİ ANLAŞMA – TƏHLİL
İsrail və Azərbaycan süni intellekt sahəsində əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıblar.
Sənədi İsrailin Süni İntellekt üzrə Milli Qərargahın komandiri, briqada generalı Erez Eskel və Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev imzalayıblar.
Maraqlıdır, sənəd Azərbaycanda süni intellektin tətbiqinə hansı töhfələri verə bilər?
Sözügedən məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan Milli Məclisin deputatı Hikmət Babaoğlu bildirib ki, İsrail süni intellekt sahəsində dünya lideridir:
“İsrail müasir texnologiyalar və süni intellektin tətbiqində dünyanın ən aparıcı ölkələrindən biridir. Nəzərə almaq lazımdır ki, dördüncü sənaye inqilabı kimi səciyyələndirdiyimiz yeni sənayeləşmə mərhələsi həm də süni intellektə əsaslanan sənaye inqilabı olacaq və yeni texnologiyalara əsaslanan yeni sənaye formalaşacaq”.
O, qeyd edib ki, Azərbaycanın hazırkı mərhələdə öz maraqlarını daha da irəli aparmaq üçün imkanları var. Milli maraqlarımızı və dövlət maraqlarının gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyənləşdirmək baxımından İsraillə əməkdaşlıq bu kontekstdə çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Deputat vurğulayıb ki, İsraillə süni intellekt əməkdaşlığı Azərbaycanın strateji maraqlarını gücləndirir.
“Süni intellekt XXI əsrdə həm iqtisadiyyat, həm təhlükəsizlik, həm cəmiyyətin idarə olunması, həm də informasiya təhlükəsizliyi deməkdir. Yəni biz o qədər əhəmiyyətli bir prosesə şahidlik edəcəyik ki, bu, bəşər sivilizasiyasının tarixini dəyişə bilər. Bu baxımdan İsraillə əməkdaşlıq Azərbaycan üçün, Azərbaycan xalqının maraqları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır və milli təhlükəsizliyimizin, milli maraqlarımızın qorunmasına böyük töhfələr verəcək”.
Həmçinin İKT üzrə mütəxəssis Fərhad Mirəliyev isə hesab edir ki, İsrailin texnologiyası Azərbaycana qabaqcıl imkanlar qazandırır:
“Sirr deyil ki, İsrail texnologiya sahəsində liderdir. Azərbaycan İsraillə bir neçə sahədə əməkdaşlıq edə bilər. Burada ilk növbədə kibertəhlükəsizlik sahəsini vurğulamaq olar. İsrail bu sahədə çox güclüdür – həm müdafiə xarakterli proqram və aparat təminatı, həm də preventiv tədbirlər üçün alətlər mövcuddur. Misal üçün, “Palo Alto” və “Check Point” kimi İsrail şirkətləri dünya üzrə şəbəkə sistemlərinin müdafiə avadanlıqlarını istehsal edir və hüquq-mühafizə orqanları üçün proqram təminatı hazırlayır. Hərbi sənaye sahəsində də əməkdaşlıq böyük qazanc gətirə bilər”.
O, həmçinin qeyd edib ki, tibbdə və biotexnologiyada İsrailin rəqəmsal diaqnostika, genetika və tibbi avadanlıq sahəsində təcrübəsi Azərbaycanda faydalı ola bilər.
Ekspert bildirib ki, kənd təsərrüfatı sahəsində İsrail səhralıq şəraitdə yüksək məhsuldarlıq əldə etmə texnologiyasına malikdir:
"Bu yeniliklər Azərbaycanda məhsuldarlığı artırmaq üçün tətbiq oluna bilər".
F.Mirəliyev, həmçinin diqqətə çatdırıb ki, süni intellekt və çiplər sahəsində İsrail böyük irəliləyişlər əldə edib. “Mobileye” şirkəti süni intellekt əsaslı avtomobil proqramları, sürücüsüz avtomobillər və uçuş aparatları üzrə təcrübəyə malikdir. Yeni nəsil neyron prosessorlar bioloji beyin prinsipi ilə işləyərək yüksək məhsuldarlıq təmin edir.
Mütəxəssis əlavə edib ki, bundan başqa, İsrail günəş enerjisi sahəsində də liderdir. Yüksək effektivli günəş panelləri və tutumlu batareyalardan istifadə texnologiyası Azərbaycana enerji sahəsində də böyük töhfə verə bilər.
Jalə Rövşən
