Dünya üçün əsas təhlükə dəyişir: ABŞ, yoxsa Çin?

Son günlər Avropa mediasında geniş müzakirə olunan bir sorğu nəticələri diqqət çəkir.

“POLITICO European Pulse”nun mart ayında keçirdiyi sorğuya görə, altı böyük Avropa İttifaqı (Aİ) ölkəsində – Polşa, İspaniya, Belçika, Fransa, Almaniya və İtaliyada əhalinin əhəmiyyətli hissəsi ABŞ-ni Çinə nisbətən ölkələri üçün daha ciddi təhlükə hesab edir. Bu, Donald Trampın 2025-ci ilin yanvarında yenidən Ağ Evə qayıtmasından sonra Avropadakı ictimai əhval-ruhiyyənin necə dəyişdiyini açıq göstərir.

Sorğuda iştirak edənlərin cəmi 12 faizi ABŞ-ni “yaxın müttəfiq” kimi qiymətləndirib. Əksinə, 36 faizi onu “təhlükə” adlandırıb. Müqayisə üçün, Çin təhlükəsi isə respondentlərin 29 faizində qeydə alınıb. Milli səviyyədə isə vəziyyət daha maraqlıdır: İspaniya, İtaliya, Belçika və Almaniyada ABŞ Pekindən daha böyük risk kimi görülür. Yalnız Fransada və Polşada Çin daha çox narahatlıq doğurur.

Bu nəticələr sadəcə rəqəmlər deyil. Tramp administrasiyasının son addımları – NATO-ya bağlı öhdəlikləri sual altına almaq, müttəfiqlərə qarşı tarif tətbiq etmək, hətta Qrenlandiya və Kanadanı ilhaq etmək kimi açıqlamalar Avropada etimadı ciddi şəkildə sarsıdıb. Bəzi müşahidəçilər bunu “Tramp effekti” adlandırır: ABŞ-nin siyasəti artıq “müttəfiq” imicini zədələyib və bəzi ölkələrdə Rusiyanı belə arxa plana keçirib.

Sorğu martın 13-dən 21-dək aparılıb və 6698 nəfər iştirak edib. Nəticələr Avropada transatlantik münasibətlərin gələcəyi barədə ciddi suallar doğurur. Xüsusilə Almaniya və İtaliya kimi iqtisadi cəhətdən güclü ölkələrdə ABŞ-yə qarşı ehtiyatlılıq artıb. Bu isə Brüsselin xarici siyasətində yeni balans axtarışına səbəb ola bilər, bəlkə də Çinlə münasibətləri yenidən nəzərdən keçirmək lazım gələcək.

Ümumilikdə, sorğu göstərir ki, Avropada ictimai rəy getdikcə daha müstəqil və ehtiyatlı olur. ABŞ-nin hərəkətləri müttəfiqləri narahat edir və bu, gələcəkdə ittifaq daxilində yeni müzakirələrə yol aça bilər.

Qiymət Mahir