Paşinyanın QƏLƏBƏ QAPISI: Türkiyə ilə sərhəd açılır!

Təsəvvür edin: 1993-cü ildən bəri bağlı qalan quru sərhəd, birdən-birə açılır. İğdırın Alican kəndi və Karsın Akyaka məntəqəsi yenidən canlanır. Yük maşınları, turistlər, iş adamları axın-axın gedib-gəlir. 

“Deutsche Welle”nin 3 aprel 2026-cı il tarixli məqaləsi məhz bu ssenarinin gerçəkləşmək üzrə olduğunu bildirir. Mənbəyə görə, Alican-Akyaka sərhəd-keçid məntəqələri yaxın aylarda (bəlkə də iyun seçkilərinə qədər) açılacaq. Nəşrə görə, Ermənistan tərəfi hazırlıqları tamamlayıb, Türkiyə tərəfi isə son mərhələdədir. 

Nikol Paşinyan üçün bu açılış böyük siyasi qələbə olardı. İyun 2026-da Ermənistanda parlament seçkiləri keçiriləcək. Sərhədin açılması Paşinyanın “normallaşma” siyasətini təsdiqləyərək onun reytinqini xeyli qaldıra bilər. DW yazır ki, əgər proses seçkilərdən əvvəl baş tutsa, bu, Paşinyanın ən böyük uğuru kimi qiymətləndiriləcək. Paşinyan fevralda açıq şəkildə demişdi: “Ermənistan tərəfindən heç bir maneə yoxdur, hər şey Türkiyənin qərarından asılıdır”. 

Hazırda Türkiyə-Ermənistan ticarəti yalnız Gürcüstan vasitəsilə aparılır və illik həcmi 300–350 milyon dollar civarındadır (əsasən Türkiyədən Ermənistana geyim, kimyəvi məhsullar, ərzaq və xammal). Türkiyə-Ermənistan İş Şurasının rəhbəri Kaan Soyak DW-yə müsahibəsində bildirib: “Birbaşa sərhəd açılsa, ticarət həcmi 1 milyard dollara qədər arta bilər”. Şərqi Anadolu (Kars, İğdır, Ağrı, Ardahan) üçün bu, əsl iqtisadi bum olacaq: yeni iş yerləri, turizm, nəqliyyat və logistika. Ermənistan isə Türkiyənin şərq vilayətləri ilə birbaşa əlaqə quraraq iqtisadi təcriddən çıxacaq.

Burada ən maraqlı sual: Ankara Bakı ilə razılaşmadan belə addım ata bilərmi?

Türkiyə rəsmən bəyan edib ki, Ermənistanla sərhədi Azərbaycanın maraqları nəzərə alınmadan açmayacaq. Son məlumatlara görə (Türkiyənin “Yeşiligdir” saytı, mart 2026), sərhədin iyuna qədər açılması planlaşdırılır. Amma Türkiyə və Azərbaycan hələlik açılış tarixini qarşılıqlı təsdiqləməyiblər. Son qərarı Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi verəcək.

“Bir millət, iki dövlət” prinsipi çərçivəsində Ankara Bakı ilə məsləhətləşmədən belə addım atmayacaq. Əgər açılış baş tutsa, bu, regionun ümumi normallaşmasının təbii davamı kimi qiymətləndiriləcək.

Əgər sərhəd 2026-cı ilin iyununa qədər açılsa, bu, Cənubi Qafqazda yeni iqtisadi-siyasi eranın başlanğıcı olacaq. Paşinyan üçün siyasi “xilas”, Türkiyənin şərq bölgəsi üçün iqtisadi canlanma, Azərbaycan üçün isə regionun sabitləşməsi deməkdir. Amma hər şey hələ də Ankara-Bakı koordinasiyasından asılıdır.

Qiymət Mahir