Paşinyan hökuməti “dağılır” - Bakı ilə sülh prosesini aparan komanda dəyişəcək?

Ermənistanda iyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərindən sonra proses öz axarına düşür. Baş nazir Nikol Paşinyanın açıqladığı kimi, avqustun 2-də hökumət istefaya gedəcək. Bu, ölkədə siyasi böhran və ya hakimiyyət dəyişikliyi deyil. Ermənistan Konstitusiyasına əsasən, yeni seçilmiş parlament fəaliyyətə başladıqdan sonra hökumət səlahiyyətlərini təhvil verir və yeni kabinet formalaşdırılır.

Lakin bu prosedur xarakterli addım regionda gedən proseslər, xüsusilə də Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması mərhələsində diqqətlə izlənilir. Çünki yeni hökumətin tərkibi, xüsusilə də xarici siyasət, müdafiə və təhlükəsizlik blokunda ediləcək dəyişikliklər İrəvanın gələcək kursu barədə müəyyən siqnallar verə bilər.

Köhnə hökumət Bakı ilə dialoq aparan komanda idi

Son illərdə Ermənistan hökumətinin bir sıra üzvləri Azərbaycan rəsmiləri ilə müxtəlif platformalarda birbaşa təmaslarda iştirak ediblər. Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan dəfələrlə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşlər keçirib. Bu görüşlər həm Vaşinqton, həm Brüssel, həm də digər beynəlxalq platformalarda baş tutub və sülh sazişi üzrə danışıqların əsas hissəsini təşkil edib.

Baş nazirin müavini Mher Qriqoryan isə Azərbaycan Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevlə sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə komissiyaların həmsədri kimi uzun müddətdir danışıqlar aparır. Məhz bu formatda iki ölkə arasında sərhəd xəttinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində ilk real nəticələr əldə olunub.

Bu baxımdan istefaya gedən hökumət Azərbaycanla birbaşa danışıqlar aparan komanda kimi yadda qalır. Onların fəaliyyət dövründə tərəflər arasında gərginlik tam aradan qalxmasa da, sülh sazişi üzrə danışıqlar davam etdirilib, münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində müxtəlif addımlar atılıb. 

Bəs yeni kabinetdə böyük dəyişiklik gözlənilirmi?

Paşinyanın partiyası parlamentdə təkbaşına hökumət formalaşdırmaq imkanı əldə etdiyindən siyasi kursun tamamilə dəyişəcəyi gözlənilmir. Əsas gözlənti ondan ibarətdir ki, baş nazir postunda yenə Nikol Paşinyan qalacaq.

Nazirlər Kabinetinin tərkibində isə müəyyən dəyişikliklər mümkündür. Ermənistan mediasında son aylarda bəzi nazirlərin fəaliyyətindən narazılıq olduğu, iqtisadiyyat, sosial sahə və dövlət idarəçiliyində kadr yenilənməsinin gündəmə gələ biləcəyi barədə məlumatlar yayılır. Bununla belə, xarici siyasət və təhlükəsizlik blokunda radikal dəyişikliklərin olacağına dair hələlik rəsmi siqnallar yoxdur.

Əgər Ararat Mirzoyan xarici işlər naziri postunu qoruyarsa, Azərbaycanla aparılan danışıqların əvvəlki formatda davam etməsi ehtimalı daha yüksək qiymətləndirilir. Eyni sözləri delimitasiya komissiyasında Ermənistan tərəfinə rəhbərlik edən Mher Qriqoryan haqqında da demək olar.

Bakı-İrəvan münasibətlərinə təsiri necə ola bilər?

Ekspertlərin fikrincə, hökumətin istefası danışıqlar prosesini dayandıracaq hadisə deyil. Çünki söhbət növbədənkənar hakimiyyət dəyişikliyindən yox, seçkidən sonra həyata keçirilən konstitusion prosedurdan gedir.

Əsas məsələ yeni kabinetin prioritetləridir. Əgər Paşinyan komandasının əsas simaları vəzifələrini qoruyarsa, Azərbaycanla sülh gündəliyində ciddi dəyişiklik gözlənilmir. Əksinə, yeni hökumət siyasi legitimliyini arxasına alaraq sülh sazişi üzrə daha çevik qərarlar verməyə çalışa bilər.

Bununla yanaşı, Ermənistan daxilində müxalifətin təzyiqləri, revanşist dairələrin fəaliyyəti və cəmiyyət daxilindəki fikir ayrılıqları hökumətin manevr imkanlarını yenə də məhdudlaşdıra bilər.

Rusiya ilə münasibətlərdə dəyişiklik olacaqmı? 

Yeni hökumətin diqqətlə izləniləcək istiqamətlərindən biri də Moskva ilə münasibətlər olacaq.

Son iki ildə Paşinyan hakimiyyəti Rusiya ilə münasibətlərdə əvvəlki illərlə müqayisədə daha məsafəli siyasət yürüdüb. Ermənistan KTMT-də fəaliyyətini dondurub, Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı genişləndirib, ABŞ və Avropa ölkələri ilə siyasi əlaqələri gücləndirib.

Əgər yeni hökumətdə bu kursun tərəfdarı olan siyasətçilər üstünlük təşkil etsələr, İrəvanın Qərbə inteqrasiya siyasətinin davam edəcəyi gözlənilir. Əksinə, Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmağa meylli yeni fiqurların hökumətdə yer alması Moskva ilə dialoqun intensivləşməsinə səbəb ola bilər.

Lakin Paşinyanın seçkilərdə yenidən inam qazanması göstərir ki, xarici siyasətdə kəskin dönüşdən daha çox mövcud kursun müəyyən düzəlişlərlə davam etdirilməsi ehtimalı yüksəkdir.

Qarşıdakı dövr nə göstərəcək?

Avqustun 2-də hökumətin istefası Ermənistan siyasətində formal prosedur sayılsa da, yeni kabinetin tərkibi region üçün mühüm mesajlar verəcək. İlk növbədə, Azərbaycanın danışıq apardığı komandanın qorunub-qorunmayacağı, xarici siyasət blokunda hansı dəyişikliklərin ediləcəyi və İrəvanın həm Bakı, həm də Moskva ilə münasibətlərdə hansı xətti seçəcəyi yaxın həftələrdə aydınlaşacaq.

Məhz bu qərarlar Ermənistanın daxili siyasi gündəliyindən daha çox, Cənubi Qafqazda sülh prosesinin növbəti mərhələsinə təsir göstərə biləcək əsas amillərdən biri olacaq.

Kübra Musayeva