Dünya TƏŞVİŞDƏ: Nüvə alovu yenidən körüklənir!

ABŞ Prezidenti Donald Tramp nüvə silahları ilə bağlı son açıqlamasında bildirib ki, Birləşmiş Ştatlar dünyada ən geniş və yenilənmiş nüvə arsenalına malikdir və Rusiya, Çin və Şimali Koreyanın sınaqları fonunda öz silahlarını yenidən test etməyə başlayacaq.

Ekspertlər bunu, əsasən Rusiyaya yönəlmiş xəbərdarlıq kimi qiymətləndirir. Son iki ildə isə Kremlin NATO və Ukraynanı nüvə hədələri ilə qorxutmasına cavab olaraq Vaşinqton daha sərt mövqeyə keçib.

Məlumata görə, Trampın ritorikası Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə son telefon danışığından sonra dəyişib:

Daha əvvəlki “hörmət və inam”ın yerini sanksiya və nüvə gücünü önə çıxaran bəyanatlar alıb.

Bəs bu addım Vaşinqton–Moskva münasibətlərində yeni, sərt mərhələ kimi qiymətləndirilə bilərmi? 

Məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan siyasi ekspert Şakir Ağayev bildirib ki, Trampın dəyişkən mövqeyi Vaşinqtonun Ukrayna xəttini qeyri-müəyyənliyə sürükləyir:

“Bilirsiniz, Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Ukrayna ilə bağlı mövqeyi dəfələrlə dəyişib. O, həm Rusiya, həm də Ukrayna istiqamətində fərqli açıqlamalar verir, bəzən elə təsəvvür yaranır ki, ABŞ ümumiyyətlə bu müharibədən kənarda qalmaq, bitərəf mövqe tutmaq istəyir. Yəni müxtəlif mövqelər irəli sürüb və ABŞ–Rusiya arasında sərt mərhələ hələ də davam edir”.

Onun qənaətincə, Tramp və Putin arasında dialoq olsa da, münasibətlərdə sabitlik görünmür:

“Düzdür, Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra müəyyən danışıqlar aparılıb, əlaqələr qurulub – xarici işlər nazirlikləri səviyyəsində, həmçinin Tramp və Putin arasında bir neçə telefon danışığı olub. Alyaskadakı görüş, eləcə də 6 oktyabrda baş tutan son telefon danışığı buna nümunədir. Bundan sonra Buxarestdə görüş planlaşdırılmışdı, amma vaxtı müəyyən edilmədən təxirə salındı”.

Ekspert qeyd edib ki, Tramp iki tərəfə də təzyiq taktikası yürüdür:

““Tomahawk” raketlərinin verilməsi məsələsi də bu kontekstdə diqqət çəkir: əvvəlcə Pentaqon bunun mümkün olduğunu, Trampın cavabını gözlədiyini bildirdi, daha sonra Tramp raket vermək niyyətində olmadığını söylədi. Bu cür mövqe dəyişiklikləri həm Ukraynaya, həm də Rusiyaya təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunur. Yəni Tramp bu mexanizmlə Rusiya–Ukrayna müharibəsində müəyyən nəticə əldə etməyə çalışır”.

Şakir Ağayev vurğulayıb ki, Trampın etiraflarına baxmayaraq, ABŞ- Rusiya arasında gərginlik hələ də davam edir:

“Tramp dəfələrlə vurğulayıb ki, o, bu müharibəni bitirməyi əvvəl düşündüyündən daha çətin hesab edir. Baxmayaraq ki, müəyyən dövrlərdə münasibətlər nisbətən yumşalır, ABŞ–Rusiya əlaqələri ümumilikdə yenə də sərt mərhələdə qalır. Bu münasibətlər yalnız o halda yumşala bilər ki, Rusiya–Ukrayna müharibəsində Tramp hansısa irəliləyişə nail olsun”.

Şərhçi son olaraq əlavə edib ki, gərginlik bundan sonra daha da arta bilər:

“Bundan əlavə, Rusiyanın “Burevestnik” və “Poseidon” raketlərinin sınaqlarının ardından Trampın nüvə silahlarının yenidən sınaqdan keçirilməsinə start verildiyini deməsi, iki supernüvə dövləti arasında qarşılıqlı təzyiqin artdığını göstərir. Bu isə dünya üçün son dərəcə təhlükəli tendensiyadır. Hər iki dövlət öz gücünü nümayiş etdirməyə və maraqlarını təmin etməyə çalışır.

Nəticə etibarilə, ABŞ–Rusiya münasibətlərində sərt mərhələ qalmaqdadır və bu gərginlik hələlik əsasən ritorika və qarşılıqlı təzyiq vasitələri səviyyəsində özünü göstərir”. 

Jalə Rövşən