DİQQƏT! İrandakı vəziyyətə görə BU MƏHSULLAR BAHALAŞACAQ
“İranda baş verən savaş region dövlətlərinə yalnız hərbi deyil, həmçinin iqtisadi baxımdan da təsirsiz ötüşməyə bilər”.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov bildirib.
O diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycan ilə İran arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə cüzi dəyişərək 644 milyon dollar olub. 2024-cü ildə bu göstərici 647 milyon dollar təşkil edib:
“Rəqəmlər ölkələr arasındakı ticarət əlaqələrinin kiçik göstəricilərlə ifadə olunmadığını göstərsə də, dövriyyənin strukturu fərqli təəssürat yaradır. Belə ki, ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli hissəsi İrandan idxaldır. 2025-ci ildə 644 milyon dollarlıq dövriyyənin 624 milyon dolları İrandan idxal hesabına formalaşıb. Yəni, ümumi ticarət dövriyyəsinin cəmi 3 faizi Azərbaycanın İrana ixracıdır. Azərbaycanın İrana ixracatı cəmi 20 milyon dollar olub. Bu isə o deməkdir ki, ötən il İranla ticarətdə 604 milyon dollarlıq mənfi saldomuz yaranıb”.
Vüqar Bayramov qeyd edib ki, İran ilə ticarət əlaqələrində illər üzrə mənfi saldo müşahidə olunur:
“Yəni İran Azərbaycan ilə ticarət əlaqələrindən daha çox qazanır. Bu isə o deməkdir ki, İran ilə ticarət əlaqələrində texniki çətinliklər davam etsə belə, bunun Azərbaycanın ixracatına xüsusi təsiri olmayacaq. Statistik təhlillər göstərir ki, iki ölkə arasındakı ticarətdə İran idxalı dominant olub. Azərbaycanın ümumi ixracatında İranın payı hətta tam rəqəmlərlə belə ifadə olunmur. İxrac ölkəyə valyuta gətirir, idxal isə ölkədən valyuta aparır”.
Deputatın sözlərinə görə, mümkün təsirlər daha çox İrandan idxalın azalması ilə bağlı özünü göstərə bilər:
“Azərbaycana İrandan tikinti materialları, kənd təsərrüfatı məhsulları, eləcə də quru meyvələr, yüngül sənaye məhsulları, xüsusən də məişətdə istifadə edilən sənaye məhsulları idxal edilir”.
O əlavə edib ki, İranın ixrac imkanlarının uzun müddət məhdudlaşması bəzi məhsulların tədarükündə çətinlik yarada bilər:
“Belə ki, 2025-ci ildə Azərbaycan İrandan portağal, təzə və ya qurudulmuş (14.3 milyon dollar), kartof (13.6 milyon dollar), qida üçün yararlı duz və yodlaşdırılmış məhsullar (11.8 milyon dollar), badımcan (9.4 milyon dollar), peçenye (8.8 milyon dollar), kərə yağı (8.7 milyon dollar), bibər, o cümlədən capsicum və ya pimenta növünün barı (8.3 milyon dollar), xurma, təzə və ya qurudulmuş (6.4 milyon dollar), soğan (6.1 milyon dollar), yerkökü (5.7 milyon dollar), kələm (4.5 milyon dollar), pendir (4.1 milyon dollar), kivi (3.1 milyon dollar) və digər ərzaq məhsulları idxal edib”.
Vüqar Bayramov vurğulayıb ki, idxalda əsas ağırlıq isə tikinti və sənaye məhsullarının payına düşür:
“Sözügedən müddətdə İrandan azot (84.8 milyon dollar), arqon (48.7 milyon dollar), mərmərin dənəvərləri, qırıntıları və tozu (20.1 milyon dollar), abidə və tikinti daşlarının dənəvərləri, qırıntı və tozu (18.9 milyon dollar), təbii barium sulfatı (12.5 milyon dollar), ağ portlandsement (9.7 milyon dollar), hipoxloritlər, xloritlər və hipobromitlər (6.9 milyon dollar), dinatrium karbonat (5.8 milyon dollar) və digər qeyri-ərzaq məhsulları idxal olunub.
Göründüyü kimi, İrandan ərzaq məhsulları ilə müqayisədə daha böyük məbləğlərdə sənaye və tikinti məhsulları idxal olunur. Təbii ki, idxal edilən məhsulların qiyməti müqayisəli şəkildə nisbətən aşağıdır. Bu baxımdan, xüsusən də ərzaq məhsulları üzrə idxalın daha qısa zamanda diversifikasiyasına ehtiyac var”.
O əlavə edib ki, İranın ixrac imkanlarının uzun müddət məhdudlaşması bəzi məhsulların tədarükündə çətinlik yarada bilər:
“Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin cəmi 1.3 faizi İranın payına düşür. 2025-ci ildə illik idxalımızın isə 2.6 faizi İranın hesabına formalaşıb”.
Vüqar Bayramov hesab edir ki, idxal edilən məhsulların qiymətinin yüksəlməməsi üçün alternativ bazarların formalaşdırılması vacibdir:
“İrandan idxal edilən malların, xüsusən də ərzağın qiymətinin yüksəlməməsi üçün alternativ bazarlardan həmin məhsulların daha qısa zamanda gətirilərək əvəzlənməsinə ehtiyac var. Təbii ki, bu eyni zamanda müharibənin hansı müddəti əhatə etməsindən də asılı olacaq. Bununla belə, regionda baş verən hadisələr fonunda ərzaq məhsullarının idxal bazarlarının şaxələndirilməsi və idxaldan asılılığın minimumlaşdırılması prioritetliyi daha da artırır”.
Qiymət Mahir
