İran müharibəsi BRICS ölkələrinə necə təsir edir? - Yeni Dehlidə gərgin sammit
Hindistanda keçirilən BRICS xarici işlər nazirləri toplantısı üzv ölkələrin İran ilə ABŞ-İsrail arasındakı müharibəyə dair ortaq mövqe nümayiş etdirə bilməməsi səbəbindən yekun bəyanat qəbul olunmadan başa çatıb.
TodayPress TV xəbər verir ki, inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatları birləşdirən BRICS blokunun Hindistanın paytaxtı Yeni Dehlidə təşkil etdiyi iki günlük xarici işlər nazirləri toplantısı dərin fikir ayrılıqları səbəbindən böhranla nəticələnib.
Hindistanın 2026-cı il dövrü sədrliyi çərçivəsində təşkil olunan bu ilk böyük nazirlər səviyyəli görüş üzv ölkələrin regiondakı müharibəyə dair ortaq məxrəcə gələ bilməməsi ucbatından son iki ayda kompromis əldə olunmadan dağılan ikinci BRICS sammiti olub. Yayımlanan rəsmi mətndə üzvlər arasında bu məsələ ilə bağlı yalnız "fərqli fikirlərin" mövcud olduğu qeyd edilib.
İran və BƏƏ böhranının pərdəarxası
Sammitdəki ən böyük parçalanma birliyin genişlənmə dalğası ilə tamhüquqlu üzv olan İran və BƏƏ qarşı-qarşıya gəlməsi ilə yaşanıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı BƏƏ-ni hava məkanını və ərazisindəki Amerika bazalarını İrana qarşı hücumlar üçün açmaqda ittiham edərək Əbu-Dabi rəhbərliyini təcavüzün açıq ortağı olmaqda günahlandırıb.
BƏƏ təmsilçisi Xəlifə bin Şahin Əl-Mərar isə bu iddiaları rədd edərək fevral ayının sonundan bəri ölkənin enerji infrastrukturunu hədəf alan minlərlə İran PUA və raketini məhv etdiklərini bildirib və blokdan İranın qınanmasını tələb edib. Hər iki ölkənin geri addım atmaması səbəbindən İranın ABŞ və İsrailin qınanması, BƏƏ-nin isə İranın hücumlarının mətndə əks olunması cəhdləri qarşılıqlı olaraq bloklanıb.
Ev sahibi qismində çıxış edən Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankar tərəfləri BRICS-in ənənəvi kompromis mədəniyyətinə hörmət etməyə çağırıb və Hörmüz boğazı kimi beynəlxalq sularda ticarət təhlükəsizliyinin əhəmiyyətinə diqqət çəkib.
Qlobal enerji qiymətlərini yüksəldən və logistik xətləri iflic edən müharibəyə dair bircə ortaq qınaq cümləsində belə razılığa gələ bilməyən BRICS üzvləri, buna baxmayaraq, enerji sahəsində əməkdaşlıq, ticarət, rəqəmsal infrastruktur və iqlim fəaliyyətləri kimi siyasi risk daşımayan 60-dan çox texniki bənd üzrə razılıq əldə ediblər.
Aysel Mətləb
