Tramp elə bir adamı Azərbaycana yollayır ki... - DOSYE
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri vəzifəsinə Aleksandr Aldenin namizədliyini irəli sürüb.
Aleksandr Alden Donald Trampın birinci prezidentlik dövründə (2017–2021) ABŞ Dövlət Departamentində mühüm vəzifələrdə çalışıb. O, Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə dövlət katibinin müavin köməkçisi, həmçinin Münaqişə və Sabitləşdirmə Əməliyyatları Bürosunda müvəqqəti köməkçi dövlət katibi vəzifələrini icra edib. Bundan əlavə, Milli Təhlükəsizlik Şurasında (NSC) yeni texnologiyalar və müdafiə siyasəti üzrə direktor vəzifələrində fəaliyyət göstərib.
Hazırda ikinci Tramp administrasiyasında dövlət katibi Marko Rubionun xüsusi məsləhətçisi kimi çalışır. Eyni zamanda, Palantir Technologies şirkətində fəaliyyət göstərir. Daha əvvəl Atlantic Council-da analitik kimi çalışıb, müdafiə və strateji məsələlərə dair araşdırma və məqalələrin müəllifi olub.
Alden Johns Hopkins Universitetində beynəlxalq münasibətlər üzrə magistr dərəcəsi alıb və həmin universitetdə dərs deyib. Bakalavr təhsilini isə Southern Illinois Universitetində siyasi elmlər və fəlsəfə ixtisasları üzrə başa vurub.
İngilis dili ilə yanaşı, italyan, serb, xorvat və bosniya dillərini bilir. Bu da onun Balkan regionu üzrə geniş təcrübəyə malik olduğunu göstərir.
Alden Tramp administrasiyasında siyasi təyinatlı kadr kimi tanınır. O, Avropa siyasətində daha sərt mövqeyi ilə seçilir və xüsusilə Çin amilinə xüsusi diqqət yetirir. Azərbaycan və Cənubi Qafqaz üzrə əvvəlki fəaliyyəti barədə açıq mənbələrdə geniş məlumat yoxdur, lakin Avrasiya regionuna dair ümumi təcrübəyə malikdir.
2025-ci ildə Dövlət Departamentində Avropa məsələləri üzrə daha yüksək vəzifəyə namizəd göstərilsə də, iş yerində davranışla bağlı səsləndirilən iddialar səbəbindən həmin vəzifəyə təyin olunmayıb. Alden isə bu ittihamları rədd edib.
Ümumilikdə, o, Tramp dövrünün milli təhlükəsizlik sahəsində formalaşmış peşəkar kadrlarından biri hesab olunur. Dövlət idarəçiliyindəki təcrübəsi ilə yanaşı, müdafiə və texnologiya sektorlarında da geniş əlaqələrə malikdir. Hazırda onun namizədliyi ABŞ Senatında təsdiqlənmə prosesindədir.
Aleksandr Aldenin mümkün təyinatı ABŞ–Azərbaycan diplomatik münasibətlərinin 1992-ci ildən bəri formalaşmış tarixində yeni mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş ABŞ səfirləri sırasında Riçard Maylz, Riçard Kauzlariç, Stenli Eskudero, Ross Uilson, Reno Harniş, Enn Dersi, Mətyu Brayza, Riçard Morninqstar, Robert Sekuta, Örl Litzenberqer və hazırkı səfir Mark Libbi yer alırlar.
Diplomatik praktikada səfirlər dəyişsə də, ABŞ-nin Azərbaycanla münasibətlərində enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq və iqtisadi tərəfdaşlıq kimi strateji prioritetlər adətən davamlı xarakter daşıyır.
Aleksandr Aldenin namizədliyi onun milli təhlükəsizlik və beynəlxalq münasibətlər sahəsindəki geniş təcrübəsini nəzərə alaraq, ABŞ–Azərbaycan münasibətlərində daha strateji və təhlükəsizlik yönümlü yanaşmanın güclənə biləcəyinə işarə edir. ABŞ Senatının təsdiqindən sonra o, səfir vəzifəsinin icrasına rəsmi şəkildə başlaya bilər. Bu mərhələdə ikitərəfli münasibətlərin regional sabitlik, enerji əməkdaşlığı və təhlükəsizlik məsələləri kontekstində inkişaf etdirilməsi əsas prioritetlərdən biri olacaq.
Jalə Rövşən
