Rusiyanın ən güclü düşməni - Ukraynalı qadınlardan ruslara dron zərbələri
Rusiyanın Ukraynaya hücumu başlayanda milyonlarla insan ölkəni tərk etdi. Amma qalanlar da az olmadı — xüsusilə qadınlar arasında. Onların bir çoxu sadəcə arxa cəbhədə yox, birbaşa müharibənin içində yer aldı. Bu gün ukraynalı qadınlar təkcə tibb işçisi və ya könüllü kimi deyil, həm də dron operatoru, mühəndis, snayper kimi fəaliyyət göstərirlər.
Son illərdə qadınların ordudakı rolu xeyli artıb. 2025-ci ilin sonuna qədər Ukrayna Silahlı Qüvvələrində 70 mindən çox qadın xidmət edir. Bu, müharibənin əvvəlindən bəri ciddi artım deməkdir. Onların minlərlə hissəsi birbaşa ön cəbhədədir. Ən maraqlısı isə odur ki, bu qadınların böyük hissəsi məcburiyyətdən yox, öz istəyi ilə orduya qoşulub.
Texnologiyanın inkişafı burada mühüm rol oynayır. Xüsusilə dronlar döyüşün qaydalarını dəyişib. Əvvəllər fiziki gücün daha önəmli olduğu sahələrdə indi texniki bilik və diqqət əsas rol oynayır. Bu da qadınların bu sahəyə daha rahat daxil olmasına imkan yaradıb. Dron idarə etmək, onları təmir etmək və ya proqramlaşdırmaq artıq döyüşün vacib hissəsinə çevrilib.
Məsələn, Ukrayna Milli Qvardiyasında yaradılan “Typhoon” adlı qadın dron bölməsi buna yaxşı nümunədir. Bu bölmədə xidmət edən qadınlar həm kəşfiyyat aparır, həm də düşmən mövqelərinə zərbələr endirirlər. Onların bir çoxu müharibədən əvvəl tam fərqli sahələrdə çalışıb — marketinq, idman, xidmət sektoru və s. Amma müharibə başlayandan sonra həyatları tam dəyişib.
Başqa bir qadın bölməsi — “Harpies” də aktiv şəkildə döyüşlərdə iştirak edir. Onlar xüsusi bomba daşıyan dronlardan istifadə edirlər. Bu sahədə çalışan bəzi qadınlar yüzlərlə, hətta minlərlə uçuş həyata keçiriblər. Təəssüf ki, itkilər də var. Bu iş təhlükəsiz deyil — dron operatorları tez-tez hədəfə çevrilir.
Bu sahədə çalışan qadınların hekayələri də diqqət çəkir. Məsələn, biri əvvəl restoran meneceri olub, digəri idmançı, başqası isə tələbə. Amma indi hamısını birləşdirən bir məqsəd var — ölkəni müdafiə etmək. Onlar deyirlər ki, dron müharibəsində əsas məsələ fiziki güc yox, diqqət, soyuqqanlılıq və düzgün qərar verməkdir.
Təkcə döyüşdə yox, texnologiya və logistika sahəsində də qadınlar fəaldır. Dron istehsalı, onların cəbhəyə çatdırılması, hərbçilərin təlimi — bütün bu işlərdə qadınların rolu böyükdür. Bəzi qadınlar minlərlə əsgərə dron istifadə etməyi öyrədib.
Könüllü fəaliyyətlərdə də qadınlar ön plandadır. Onlar mülki insanları təhlükəli ərazilərdən çıxarır, humanitar yardım təşkil edir, yaralılara kömək edir. Bəziləri müharibədə yaxınlarını itirdikdən sonra bu işlərə qoşulub.
Əlbəttə, risklər çoxdur. Dron operatorları tez-tez artilleriya və ya digər dronların hədəfinə çevrilir. Amma buna baxmayaraq, qadınlar geri çəkilmir. Onlar deyirlər ki, burada əsas məsələ cins yox, bacarıqdır.
Ümumilikdə, Ukraynada qadınlar artıq sadəcə dəstək rolunda deyil. Onlar müharibənin gedişinə real təsir göstərirlər. Texnologiya bu baxımdan onların önünü açıb və bir çox stereotipləri aradan qaldırıb. Bu, həm də göstərir ki, müasir müharibələrdə düşüncə, texnologiya və çeviklik ən az güc qədər önəmlidir.
Jalə Rövşən
