Lupus xəstəliyi niyə yaranır? Simptomlar və uzunmüddətli nəzarət yolları
Lupus xroniki autoimmun xəstəlikdir və bu zaman immun sistemi orqanizmi infeksiyalardan qorumaq əvəzinə sağlam toxuma və orqanlara hücum edir.
TodayPress TV xəbər verir ki, xəstəlik müxtəlif orqan sistemlərini təsirləndirə bildiyi üçün əlamətləri hər insanda fərqli şəkildə özünü göstərə bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, lupus tam sağalan xəstəlik olmasa da, düzgün müalicə və müntəzəm həkim nəzarəti ilə uzunmüddətli idarə oluna bilər.
Həkimlərin sözlərinə görə, lupusun dəqiq yaranma səbəbi hələ tam məlum deyil. Bununla belə, genetik meyillilik, immun sistemindəki pozuntular, hormonal dəyişikliklər və ətraf mühit amillərinin birlikdə xəstəliyin inkişafına təsir göstərə biləcəyi düşünülür. Günəş şüalarına uzunmüddətli məruz qalma, bəzi infeksiyalar və müəyyən dərmanlar həssas insanlarda xəstəliyin alovlanmasını tetikləyə bilər.
Lupusun ən çox rast gəlinən forması sistemik lupus eritematozusdur. Bu forma dəri, oynaqlar, böyrəklər, ürək, ağciyərlər və sinir sistemi də daxil olmaqla bir neçə orqanı eyni vaxtda təsirləndirə bilər.
Xəstəliyin simptomları müxtəlifdir. Davamlı yorğunluq, oynaq ağrıları və şişkinlik, səbəbi izah olunmayan qızdırma, dəri səpgiləri, xüsusilə burun və yanaqlar üzərində "kəpənək" formasında qızartı, günəş işığına həssaslıq, saç tökülməsi, ağız yaraları və barmaqlarda soyuğa qarşı rəng dəyişikliyi müşahidə edilə bilər. Daha ağır hallarda böyrək, ürək və ya sinir sistemi zədələnməsi də inkişaf edə bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu əlamətlər yalnız lupusa xas deyil və digər xəstəliklərdə də rast gəlinə bilər. Buna görə diaqnoz yalnız simptomlara əsasən deyil, həkim müayinəsi, laborator analizlər və lazım gəldikdə görüntüləmə üsullarının nəticələri birlikdə qiymətləndirilərək qoyulur.
Lupusun müalicəsində əsas məqsəd immun sisteminin həddindən artıq aktivliyini nəzarətdə saxlamaq, iltihabı azaltmaq və orqan zədələnməsinin qarşısını almaqdır. Müalicə planı xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə və hansı orqanların təsirlənməsinə uyğun olaraq fərdi şəkildə müəyyən edilir. Bu məqsədlə müxtəlif dərmanlardan istifadə oluna bilər və onların qəbulu yalnız həkim nəzarəti altında aparılmalıdır.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, həyat tərzi də xəstəliyin uzunmüddətli idarəsində mühüm rol oynayır. Günəşdən qorunmaq, balanslı qidalanmaq, kifayət qədər istirahət etmək, müntəzəm fiziki aktivliyi qorumaq və siqaretdən uzaq durmaq alovlanmaların riskini azaltmağa kömək edə bilər. Eyni zamanda, xəstələrin təyin olunmuş müalicəni özbaşına dayandırmaması və mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olması tövsiyə edilir.
Həkimlərin fikrincə, erkən diaqnoz və davamlı nəzarət sayəsində lupusla yaşayan bir çox insan gündəlik fəaliyyətini davam etdirə və həyat keyfiyyətini qoruya bilir. Buna görə uzunmüddətli yorğunluq, səbəbi bilinməyən oynaq ağrıları və ya təkrarlanan dəri səpgiləri kimi əlamətlər olduqda vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək vacib hesab olunur.
Türkan İsgəndərli
