Günəş yanığından necə qorunaq ?
Buludlar ultrabənövşəyi (UV) şüaların 40 faizdən çoxunu bloklamır, günəş çətiri isə bu şüaların dolayı yolla dəriyə təsir etməsinin qarşısını tam almır. Buna görə də günəş yanığı riski hətta kölgədə də qalır.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə Perm Politexnik Universitetinin Berezniki filialının Texnoloji Proseslərin Avtomatlaşdırılması kafedrasının müdiri, mühəndislik elmləri doktoru Andrey Zatonski Gazeta.ru-ya açıqlamasında bildirib.
Alimin sözlərinə görə, ultrabənövşəyi şüalar görünməyən elektromaqnit dalğalarıdır. Bu şüalar dəriyə təsir etdikdə hüceyrələrin təhlükəsiz şəkildə qəbul edə biləcəyindən daha çox enerji ötürür və nəticədə hüceyrələr zədələnir. Bu proses mikroskopik qızmaya bənzəyir: qan damarları genişlənir, qan dövranı artır və dəridə qızartı, hətta su toplaması müşahidə oluna bilər.
Beynəlxalq İşıqlandırma Komissiyası ultrabənövşəyi şüalanmanı üç əsas diapazona ayırır: yaxın ultrabənövşəyi şüalar (UVA) — 315–400 nanometr, orta ultrabənövşəyi şüalar (UVB) — 280–315 nanometr, uzaq ultrabənövşəyi şüalar (UVC) isə 100–280 nanometr aralığını əhatə edir.
Ekspert qeyd edib ki, dalğa uzunluğu nə qədər qısa olarsa, şüalanma bir o qədər təhlükəli olur. Lakin atmosfer daha qısa dalğaları daha güclü şəkildə saxlayır. Kosmosdan gələn ultrabənövşəyi şüaların yalnız təxminən 10 faizi Yer səthinə çatır və bunların əksəriyyəti uzun dalğalı şüalardır. Buna baxmayaraq, nə təbii kölgə, nə də buludlar bu şüalardan tam qorunma təmin etmir.
Alimin sözlərinə görə, hətta kölgədə və ya buludlu havada da günəş yanığı almaq mümkündür. Xüsusilə dağlıq ərazilərdə radiasiya həm birbaşa günəşdən, həm də qar və buz səthindən əks olunaraq dəriyə təsir edir. Buna görə qışda xizək kurortlarında günəş yanığı almaq riski çimərlikdəki riskdən az deyil.
Mütəxəssis vurğulayıb ki, buludlar UV şüalarının yalnız bir hissəsini zəiflədir. Çimərlik çətiri və ya ağac kölgəsi birbaşa şüaları müəyyən qədər bloklasa da, ətraf mühitdən əks olunan şüaların qarşısını almır. Xüsusilə qar ultrabənövşəyi şüaların 85 faizədək hissəsini əks etdirə bilir ki, bu da üz, qulaqlar, boyun və dodaqlarda yanıq riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Tam qorunma üçün isə tərkibində titan dioksid, sink oksidi, həmçinin triazonlar, triazinlər və benzotriazollar kimi müasir UV-filtr komponentləri olan günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur.
Jalə Rövşən
