80 ildə unudulmayan əfsanə: Banişevski!
Anatoli Banişevski Azərbaycan futbol tarixinin ən parlaq simalarından biridir. Onun irsi təkcə statistik göstəricilərlə deyil, həm də formalaşdırdığı futbol mədəniyyəti və hücum futbolu məktəbi ilə ölçülür.
Əfsanəvi futbolçu 1964–1978-ci illərdə yalnız Neftçi klubunun şərəfini qoruyub. Bu fakt sovet futbolunda nadir rastlanan sadiqlik nümunələrindən hesab olunur. Banişevski “Neftçi”nin 1966-cı ildə SSRİ çempionatında bürünc medal qazanmasında əsas rol oynayıb. O dövr üçün Bakı klubunun bu nəticəsi Azərbaycan futbolunun Avropa səviyyəsinə yaxınlaşmasının ilk ciddi siqnallarından biri idi.
Onun fərdi performansı da heyrətamiz idi. Hücumçu SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 212 oyunda 81 qol vurub. Birinci liqada isə 76 matçda 40 dəfə fərqlənib. Ümumilikdə SSRİ çempionatı və kuboku daxil olmaqla 100-dən çox qol vuraraq “Fedotov klubu”nun üzvü seçilib. Bu klub sovet futbolunda elit bombardir statusunun göstəricisi sayılırdı.
Banişevskinin beynəlxalq karyerası da Azərbaycan futbolu üçün böyük fəxr mənbəyidir. O, 19 yaşında SSRİ yığma komandasına dəvət alıb. Banişevski yığma komanda heyətində meydana çıxdığı üçüncü oyununda het-trik etməyi bacarıb. Ümumilikdə hücumçu 50 oyunda 19 qol vurub. Bu göstərici o dövrün səviyyəsi nəzərə alınanda yüksək nəticə idi.
Onun dünya futbolundakı ən mühüm iştiraklarından biri 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən mundial olub. Bundan başqa, Banişevski 1968 və 1972-ci illərdə Avropa çempionatlarının final mərhələlərində çıxış edib. Xüsusilə 1972-ci ildə keçirilən turnirdə qazandığı gümüş medal Azərbaycan futbol tarixində beynəlxalq səviyyədə əldə olunmuş nadir nailiyyətlərdən biridir.
Karyerasını bitirdikdən sonra məşqçilik fəaliyyətinə başlayan Banişevski 1981-ci ildən etibarən yenidən “Neftçi”yə xidmət edib. Onun futbol fəlsəfəsi hücum futbolunun prioritet olduğu texniki oyun üslubuna əsaslanırdı və sonrakı nəsil Azərbaycan hücumçularına təsir göstərdi.
Azərbaycan dövləti də futbol əfsanəsinin xidmətlərini yüksək qiymətləndirib. O, ölümündən bir il əvvəl Heydər Əliyev tərəfindən “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunub. Daha sonra 2007-ci ildə İlham Əliyevin sərəncamı ilə yaşadığı ünvanın qarşısında xatirə lövhəsi yerləşdirilib.
Ümumilikdə Banişevskinin irsi üç əsas istiqamətdə qiymətləndirilir: sadiq klub loyallığı, beynəlxalq səviyyəli hücumçu performansı və Azərbaycan futbol kimliyinin formalaşmasına verdiyi töhfə. O, yalnız futbolçu deyil, həm də Azərbaycan futbol romantizminin simvoluna çevrilmiş əfsanədir.
Namiq HUN
