Bəzi insanlarda kəskin qoxu hissinin səbəbləri açıqlandı
Ovçu-yığıcı genetik irsinə malik insanların qoxu hissi daha kəskindir. Onların genləri qoxuları tanıma qabiliyyətini daha yaxşı təmin edir.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"da bu barədə məqalə dərc olunub.
Beynəlxalq alimlər qrupu Malayziya yarımadasının yerli əhalisi olan Orang Asli icmasının DNT-sini təhlil edib və onu dünya üzrə 2800-dən çox insanın genomları ilə müqayisə edib. Xüsusilə ovçu-yığıcı və kənd təsərrüfatı icmaları arasındakı fərqlərə diqqət yetirilib.
Məlum olub ki, meşə ovçusu-yığıcılarında qoxu reseptorları — qoxu molekullarını tanımaqdan məsul olan zülallar üçün daha çox “aktiv” genlər qorunub saxlanılıb. Onlarda daha az zərərli mutasiyalar aşkarlanıb ki, bu da qida, su və potensial təhlükə qoxularını daha effektiv ayırd etməyə imkan verir.
Bunun əksinə olaraq, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan qruplarda qoxu ilə bağlı genetik dəyişkənliyin daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Tədqiqatçılar bunu kənd təsərrüfatına keçidlə əlaqələndirirlər: dəqiq qoxu tanımasına olan ehtiyac azaldığından, mühit və qidalanma dəyişiklikləri bu genlərin təkamülünə təsir göstərib.
Müəlliflər vurğulayırlar ki, insan qoxu hissi inkişaf etməyə davam edir. Qoxu qavrayışı ilə əlaqəli genlərin 60%-dən çoxu hazırda insanlarda qeyri-aktiv olsa da, qalanları mühüm rol oynayır və təbii seçmə prosesinə məruz qalır.
Alimlər izah edirlər ki, “Bu genlərin bəziləri maddələr mübadiləsi və immun sistemi kimi digər proseslərdə də iştirak edir. Bu isə o deməkdir ki, həyat tərzindəki dəyişikliklər qoxu funksiyasına təkcə birbaşa deyil, həm də digər bioloji mexanizmlər vasitəsilə təsir göstərə bilər”.
Bundan əlavə, alimlər qoxu genlərində qədim Neandertal və Denisovan DNT izlərini də aşkar ediblər. Bu genetik izlərin, ehtimal ki, qida axtarışı zamanı qoxuların daha yaxşı tanınmasına kömək etdiyi üçün qorunub saxlandığı düşünülür.
Jalə Rövşən
