ABŞ–İran sazişinin detalları açıqlandı: 14 maddəlik memorandum dərc edildi

Vaşinqton və Tehran arasında əldə olunduğu bildirilən və “İslamabad Anlaşma Memorandumu” adlandırılan 14 maddəlik sənədin tam mətni dərc olunub.

TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "CNN" məlumat yayıb.

Məlumata görə, memorandum Hörmüz boğazının yenidən beynəlxalq ticarət üçün açılmasını, İrana qarşı tətbiq edilən neft və maliyyə sanksiyalarının mərhələli şəkildə aradan qaldırılmasını, eləcə də İranın nüvə proqramı ilə bağlı gələcək danışıqların əsas çərçivəsini müəyyən edir.

Sənədin gələn həftə İsveçrədə tərəflər arasında imzalanmasının planlaşdırıldığı bildirilir.

Memorandumun 14 maddəsi aşağıdakı kimidir:

1. ABŞ, İran İslam Respublikası və mövcud münaqişədəki müttəfiqləri Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırıldığını elan etmək məqsədilə bu Anlaşma Memorandumunu imzalayırlar. Tərəflər bundan sonra bir-birinə qarşı hər hansı müharibə və ya hərbi əməliyyata başlamamağı, güc tətbiqindən və ya güc tətbiqi hədəsindən çəkinməyi, həmçinin Livanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini təmin etməyi öhdələrinə götürürlər. Yekun saziş bu müddəaları təsdiqləyəcək.

2. ABŞ və İran İslam Respublikası bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət göstərməyi, daxili işlərinə müdaxilə etməməyi öhdəsinə götürür.

3. Tərəflər qarşılıqlı razılıq əsasında uzadıla biləcək şəkildə, maksimum 60 gün ərzində yekun saziş üzrə danışıqları başa çatdırmağı və razılığa gəlməyi öhdələrinə götürürlər.

4. Memorandumun imzalanmasından dərhal sonra ABŞ İran ətrafında tətbiq olunan dəniz blokadasını və bütün maneələri aradan qaldırmağa başlayacaq və 30 gün ərzində blokadanı tam dayandıracaq. Bu müddət ərzində gəmiçilik müharibədən əvvəlki səviyyəyə qaytarılacaq. ABŞ həmçinin yekun sazişdən sonra 30 gün ərzində qüvvələrini İranın yaxın ətrafından çıxarmağı öhdəsinə götürür.

5. İran İslam Respublikası memorandumun imzalanmasından sonra Fars körfəzindən Oman dənizinə və əks istiqamətdə hərəkət edən ticarət gəmilərinin təhlükəsiz və ödənişsiz keçidini təmin etmək üçün zəruri tədbirlər görəcək. Bu rejim ilkin olaraq 60 gün müddətində tətbiq olunacaq. Gəmi hərəkəti dərhal bərpa ediləcək, texniki və hərbi maneələrin aradan qaldırılması, eləcə də İranın mina təmizləmə işləri nəzərə alınmaqla 30 gün ərzində tam normallaşdırılacaq. İran gələcəkdə Hörmüz boğazının idarə olunması və dəniz xidmətləri ilə bağlı Oman Sultanlığı və digər körfəz ölkələri ilə məsləhətləşmələr aparacaq.

6. ABŞ İranın yenidən qurulması və iqtisadi inkişafı üçün regional tərəfdaşlarla birlikdə minimum 300 milyard ABŞ dolları həcmində maliyyə planı hazırlamağı öhdəsinə götürür. Planın həyata keçirilməsi mexanizmi 60 gün ərzində yekun sazişin tərkib hissəsi kimi müəyyənləşdiriləcək. ABŞ bunun üçün tələb olunan bütün lisenziya və icazələri verəcək.

7. ABŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarları, AEBA qərarları və ABŞ-ın bütün birincili və ikincili sanksiyaları da daxil olmaqla, İrana qarşı tətbiq olunan bütün məhdudiyyətlərin müəyyən olunacaq təqvim əsasında ləğv edilməsini öhdəsinə götürür. Tərəflər bu məsələnin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını qəbul edir və dərhal müzakirələrə başlamaq niyyətlərini bildirirlər.

8. İran nüvə silahı əldə etməyəcəyini və inkişaf etdirməyəcəyini bir daha təsdiqləyir. ABŞ və İran zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının taleyinin AEBA nəzarəti altında, qarşılıqlı razılaşdırılmış mexanizm çərçivəsində həll olunması barədə razılığa gəliblər. Tərəflər həmçinin zənginləşdirmə fəaliyyəti və İranın nüvə ehtiyacları ilə bağlı digər məsələləri yekun saziş çərçivəsində müzakirə etməyə razıdırlar.

9. Yekun saziş imzalanana qədər tərəflər mövcud vəziyyəti qoruyacaqlar. İran nüvə proqramının hazırkı vəziyyətini dəyişməyəcək, ABŞ isə yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və regiona əlavə hərbi qüvvə göndərməyəcək.

10. ABŞ memorandumun imzalanmasından dərhal sonra və sanksiyalar tam ləğv edilənədək İran neftinin, neft məhsullarının və törəmə məhsullarının ixracı, eləcə də bank əməliyyatları, sığorta və daşımalarla bağlı bütün xidmətlər üçün xüsusi istisna və icazələr verəcəyini öhdəsinə götürür.

11. ABŞ memorandumun icrasına başlanması ilə birlikdə İranın dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış bütün vəsait və aktivlərinə çıxışı təmin etməyi öhdəsinə götürür. Bu vəsaitlərin istifadəsi və köçürülməsi qaydaları danışıqlar zamanı tərəflər arasında razılaşdırılacaq. ABŞ bunun üçün zəruri lisenziya və icazələri təqdim edəcək.

12. ABŞ və İran memorandumun icrasına və gələcək yekun sazişə əməl olunmasına nəzarət etmək məqsədilə xüsusi icra mexanizmi yaratmağa razılaşırlar.

13. Memorandumun 1-ci, 4-cü, 5-ci, 10-cu və 11-ci maddələrinin icrasına başlanıldıqdan və bu tədbirlərin fasiləsiz davam etdirilməsi şərti ilə tərəflər yekun saziş üzrə digər müddəalarla bağlı rəsmi danışıqlara başlayacaqlar.

14. Yekun saziş BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qüvvəyə malik qərarı ilə təsdiqlənəcək.

    TodayPress TV