16 yaşdan kiçik olana necə nəzarət ediləcək ki, "Tik-Tok"a girməsin?
Sosial şəbəkələrdə yaş saxtakarlığına son: Yeni sistem necə işləyəcək?
Azərbaycanda sosial media platformalarına qoşulmaq üçün minimum yaş həddinin 16 olaraq müəyyənləşdiriləcək. Müzakirələr zamanı əsas suallardan biri isə bu məhdudiyyətin praktikada necə tətbiq olunacağıdır. Çünki hazırda əksər platformalarda istifadəçilər qeydiyyat zamanı yaşlarını özləri bəyan edir və bu məlumatın doğruluğunu yoxlamaq həmişə mümkün olmur.
Bəs yaş məhdudiyyəti texniki baxımdan necə nəzarətdə saxlanıla bilər?
Məsələ ilə bağlı informasiya texnologiyaları üzrə ekspert Elvin Abbasov TodayPress TV-yə bildirib ki, sosial media platformalarında istifadəçilərin qeyd etdiyi yaş məlumatları əksər hallarda reallığı tam əks etdirmədiyi üçün nəzarət mexanizmləri daha etibarlı texnoloji həllər üzərində qurulmalıdır:
"Platformalarda istifadəçilərin öz təyin etdiyi yaş bəyanatları çox vaxt reallığı əks etdirmir. Buna görə də rəqəmsal nəzarət mexanizmlərinin sadəcə formal yaş seçimi üzərində deyil, texnoloji və çarpaz doğrulama sistemləri üzərində qurulması zəruridir. Qanun layihəsində təklif olunan bu mühüm rəqəmsal siyasət addımının praktikada effektiv işləməsi üçün ən rasional mexanizm sosial media platformalarının qlobal mobil ekosistemlərin – "Apple" və "Google"un daxili təhlükəsizlik qatları ilə inteqrasiyasıdır".
Onun sözlərinə görə, bu modeldə yaşın yoxlanılması sosial şəbəkələrin daxili formaları vasitəsilə deyil, birbaşa cihazın əməliyyat sistemi səviyyəsində həyata keçirilir:
"Hazırda smartfonların ilkin quraşdırılması zamanı valideynlər tərəfindən idarə olunan xüsusi Uşaq Hesabı statusu mövcuddur. Bu sistem cihaz sahibinin real yaşını rəqəmsal ekosistemdə qeydiyyata alır. Yeni sosial şəbəkə tətbiqi yüklənərkən və ya qeydiyyat cəhdi zamanı tətbiqin daxili arxitekturası cihazın əməliyyat sistemində saxlanılan yaş məlumatını avtomatik şəkildə oxuya bilir".
Ekspert bildirib ki, istifadəçi sosial media platformasında fərqli yaş göstərsə belə, cihaz səviyyəsində qeyd olunan məlumat əsas götürülə bilər.
"İstifadəçi platformada formal olaraq öz yaşını fərqli seçsə belə, cihazda qeyd olunan yaş 16-dan aşağıdırsa, sistem qeydiyyat prosesini dərhal dayandıra bilər. Bu, yaş məhdudiyyətinin texniki baxımdan daha effektiv tətbiqinə imkan yaradır".
Elvin Abbasov vurğulayıb ki, 16-18 yaş arası yeniyetmələr üçün isə valideyn nəzarətini təmin edən əlavə mexanizmlərin tətbiqi mümkündür:
"Bu inteqrasiya sayəsində 16-18 yaş qrupu üçün valideynin smartfonuna real vaxt rejimində rəqəmsal razılıq bildirişi göndərilə bilər. Valideyn öz cihazı üzərindən təsdiq vermədiyi halda yeniyetmənin sosial şəbəkədə hesab yaratması texniki olaraq mümkün olmur. Beləliklə, həm valideyn nəzarəti güclənir, həm də uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyi daha etibarlı şəkildə təmin edilir".
Onun fikrincə, əməliyyat sistemi səviyyəsində qurulan bu cür inteqrasiya istifadəçi təcrübəsini ləngitmir, fərdi məlumatların təhlükəsizliyini qoruyur və qanunvericiliyin praktik tətbiqini daha səmərəli edir.
Türkan İsgəndərli
