Quş lələkləri istiliyi kosmosa ötürə bilər
Beynəlxalq bioloqlar və mühəndislər qrupunun məlumatına görə, quşlar lələkləri vasitəsilə kosmosa istilik yayaraq özlərini soyuda bilirlər.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"da məqalə dərc olunub.
Araşdırma məqaləsində az öyrənilmiş bir prosesi — heyvanların Yer ilə ətraf mühit arasında istilik mübadiləsində necə iştirak etdiyini — araşdırır. Məlum olub ki, quşların lələkləri onları yalnız soyuqdan və ya həddindən artıq istidən qorumaqla kifayətlənmir, həm də artıq istiliyi atmosferdən kənara, kosmosa ötürməyə kömək edir.
Bioloq Terri Makqlinn bildirib: “İqlim dəyişikliyinə cavab olaraq lələklərin kosmosa istilik yaymaq funksiyasını inkişaf etdirməsi çox maraqlıdır.”
Tədqiqat çərçivəsində alimlər qarğa, bayquş və bildirçin də daxil olmaqla beş quş növünün muzey nümunələrini təhlil ediblər. Spektrometrlərdən istifadə edərək, lələklərin ultrabənövşəyi şüalardan infraqırmızı şüalara qədər müxtəlif dalğa uzunluqlarında enerjini necə udduğunu, əks etdirdiyini və yaydığını ölçüblər.
Nəticələr göstərib ki, isti bölgələrdə yaşayan quşlar daha az radiasiya udur və bu da onların sərin qalmasına kömək edir. Açıq ərazilərdə yaşayan növlər, məsələn çöl bildirçinləri, daha çox infraqırmızı istilik yayırlar. Bu isə onların günəş radiasiyasına daha çox məruz qalması ilə izah olunur.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, infraqırmızı şüalanma atmosferdən keçərək kosmosa yayıla bilir. Bu mexanizm quşların artıq istiliyi effektiv şəkildə itirməsinə şərait yaradır.
Maraqlıdır ki, soyutma strategiyaları növlər arasında fərqlənir. Məsələn, gecə aktiv olan bayquşlar ümumiyyətlə daha az radiasiya udur, qarğalar isə tünd rəngli lələklərinə baxmayaraq, istiliyi bədənlərində yenidən paylayaraq effektiv şəkildə yayırlar.
Bu tapıntılar yalnız biologiya üçün deyil, həm də mühəndislik sahəsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Alimlər hesab edirlər ki, bu cür təbii soyutma mexanizmləri enerji sərf etmədən istiliyi passiv şəkildə yayan yeni materialların hazırlanmasına ilham verə bilər.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, qlobal istiləşmə şəraitində heyvanların bədən temperaturunu necə tənzimlədiyini anlamaq həm onların qorunması, həm də davamlı texnologiyaların inkişafı baxımından son dərəcə vacibdir.
Jalə Rövşən
