Türkiyə Səudiyyəni öhdəsinə alır - Düşməninə qalxan olacaq
Türkiyə və Qətər Səudiyyə Ərəbistanı ilə imzalanmış Strateji Qarşılıqlı Müdafiə Sazişinə (SMDA) qoşula bilər.
TodayPress TV xəbər verir ki, bunu Pakistanın müdafiə naziri Xavaca Məhəmməd Asif bildirib.
“Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanı ilə imzaladığı Strateji Qarşılıqlı Müdafiə Sazişinə əgər Qətər və Türkiyə də qoşularsa, bu, müsbət və arzuolunan inkişaf olar",- nazir qeyd edib.
Mövcud sazişin əsas prinsipi ondan ibarətdir ki, tərəflərdən birinə qarşı edilən təcavüz hər iki tərəfə qarşı edilmiş təcavüz kimi qiymətləndirilir.
Nazirin bu açıqlaması regional təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı baxımından mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Nazir Pakistan ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında artıq mövcud olan Strateji Qarşılıqlı Müdafiə Sazişinin Türkiyə və Qətərin də iştirakı ilə genişləndirilə biləcəyini vurğulayıb.
Təklifə əsasən, sazişin əsas prinsipi — “üzvlərdən birinə qarşı edilən hücumun bütün üzvlərə qarşı hücum hesab olunması” — qüvvədə qalacaq. Bu isə Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Qətər arasında potensial olaraq dördtərəfli hərbi-siyasi əməkdaşlıq mexanizminin formalaşmasına zəmin yarada bilər.
Geosiyasi baxımdan belə bir addım regionda yeni güc balansı yaradacaq. Xüsusilə İran faktoru, Körfəz regionunda təhlükəsizlik məsələləri və Yaxın Şərqdə davam edən gərginliklər fonunda bu cür ittifaq müsəlman ölkələri arasında hərbi əməkdaşlığı və qarşılıqlı dəstək mexanizmlərini daha da gücləndirə bilər. Eyni zamanda, bu proses regionda alternativ təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına da töhfə verə bilər.
Pakistanın bu mövqeyi onun Səudiyyə Ərəbistanı ilə strateji tərəfdaşlığını möhkəmləndirməklə yanaşı, Türkiyə ilə uzun illərdir davam edən hərbi və texnoloji əməkdaşlığı daha da dərinləşdirmək niyyətini də nümayiş etdirir. Qətərin mümkün iştirakı isə Körfəz regionundakı siyasi və təhlükəsizlik münasibətlərinə əlavə balans gətirə bilər.
Xüsusilə Türkiyənin bu pakta qoşulması halında Səudiyyə Ərəbistanı Türkiyə tərəfindən strateji olaraq öhdəsinə alınmış olacaq. Türkiyə Səudiyyənin düşmənlərinə qarşı qalxan olacaq, onun təhlükəsizliyinə ciddi zəmanət verəcək. Bu, Səudiyyənin İran təhdidi qarşısında ən güclü regional müttəfiqlərdən biri ilə hərbi dayağa malik olması deməkdir.
Geosiyasi baxımdan bu addım regionda yeni güc dinamikasının yaranmasına səbəb ola bilər. Türkiyə-Pakistan-Səudiyyə-Qətər oxu müsəlman ölkələri arasında hərbi əməkdaşlığı və qarşılıqlı dəstəyi əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirərək, NATO-ya alternativ regional təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına töhfə verə bilər.
Qeyd edək ki, Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında münasibətlər uzun illər dəyişkən olub. 2010-cu illərin əvvəllərində iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq zirvəyə çatmışdı, lakin Ərəb Baharı, Xaşoqci qətli və regional rəqabət səbəbindən münasibətlər kəskin şəkildə pisləşmişdi. Son illərdə isə iqtisadi maraqlar və ortaq təhdidlər fonunda münasibətlər normallaşma mərhələsinə daxil olub. Bu paktın genişləndirilməsi isə həmin normallaşmanı hərbi-strateji müstəviyə çıxara bilər.
Jalə Rövşən
