Moskva üçün "qırmızı xətt": Tehran nüvə silahına sahib olsa...
Pentaqonun keçmiş rəsmisi, polkovnik Lourens Vilkerson diqqətçəkən açıqlama ilə çıxış edib.
O, bildirib ki, Rusiya İranla strateji tərəfdaşlıq etsə də, Tehranın nüvə silahına sahib olmasında maraqlı deyil.
Həmçinin Moskva Yaxın Şərqdə İsrailin yeganə nüvə statuslu dövlət olaraq qalmasını regiondakı mövcud balans üçün daha əlverişli hesab edir.
“Rusiyanın bu mövqeyi regionda nüvə silahının “dominant effekti” yaratmaq qorxusundan qaynaqlanır. Belə ki, İranın nüvə başlıqları əldə etməsi Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanını da analoji addımlar atmağa sövq edə bilər. Xüsusilə nüvə silahına sahib bir Türkiyə faktoru Rusiyanın postsovet məkanında, xüsusən də Mərkəzi Asiya və Qafqazda strateji maraqlarına ciddi təhdid kimi qiymətləndirilir”.
Maraqlıdır, Moskva üçün İranın nüvə silahına sahib olması niyə "qırmızı xətt" hesab olunur və bu, Rusiya-İran strateji müttəfiqliyinə necə təsir edir?
Sözügedən məsələni TodayPress TV-yə şərh edən politoloq Elçin Xalidbəyli bildirib ki, Rusiya və İran arasındakı münasibətlərə yanaşmalar həmişə ziddiyyətli olub:
“Hər iki dövlət eyni zamanda həm strateji müttəfiq, həm də regional rəqib kimi xarakterizə olunur və bu təsvirlərin hər biri kifayət qədər ciddi arqumentlərlə əsaslandırılır. Bu səbəbdən, Rusiyanın İranın nüvə silahına sahib olmasında maraqlı olmadığını birmənalı şəkildə iddia etmək çətindir. Təbii ki, İranın nüvə statusu qazanmasında Rusiyanın maraqlarına zidd olan məqamlar var. Nüvə silahına sahiblənən bir İran qlobal gücə çevrilərək Rusiyanın təsir dairəsindən çıxa və Moskva ilə tamamilə fərqli münasibətlər sisteminə keçə bilər. Rusiyanın strateji marağı isə İranın daim ondan asılı vəziyyətdə qalmasıdır”.
Analitik bir maraqlı məqamı da diqqətə çatdırıb. Onun fikrincə, digər tərəfdən, güclü və nüvə silahlı bir İranın mövcudluğu Rusiyanın regional maraqlarına xidmət edə bilər. Belə bir ssenaridə Rusiya həm Türkiyəyə, həm də ABŞ-nin yaxın müttəfiqi olan İsrailə qarşı İrandan bir balanslaşdırıcı faktor kimi istifadə etmək imkanı qazanar.
“Unutmaq olmaz ki, İranın nüvə texnologiyası sahəsindəki ilk addımları məhz Rusiya tərəfindən dəstəklənib. İddialara görə, İranın bu sahədəki nailiyyətlərində Rusiyanın ötürdüyü texnoloji yeniliklər həlledici rol oynayıb. İranda iki atom elektrik stansiyasının tikilməsi, uranın zənginləşdirilməsi üzrə obyektlərin inşası və müasir avadanlıqlarla təchiz edilməsi birbaşa Rusiyanın iştirakı ilə reallaşdırılıb. Bütün bunları nəzərə alanda, Rusiyanın İranla bağlı maraqlarının kəskin ziddiyyətlər təşkil etdiyi aydın görünür. Rusiyanın İranın nüvə silahına sahib olmasına münasibəti sabit deyil. Bu, böyük qlobal oyunun bir parçasıdır. Moskva kimi böyük güclər bu cür proseslərdə zamana və yaranmış situasiyaya görə hərəkət edirlər. Elə bir şərait yarana bilər ki, İranın nüvə statusu Rusiya üçün təhlükə törətsin, lakin başqa bir vəziyyətdə Rusiya bunda birbaşa maraqlı tərəf kimi çıxış edə bilər. Mövcud reallıqda bu məsələ barədə birmənalı qənaətə gəlmək mürəkkəbdir”, - deyə ekspert fikrini sonlandırıb.
Qiymət Mahir
