Davos 2026: Azərbaycanın qlobal liderlik imzası! - TƏHLİL
2026-cı il yanvarın 19–23-də İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumu Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyasında mühüm mərhələ oldu. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu səfəri yalnız iqtisadi təmaslarla məhdudlaşmadı, eyni zamanda Azərbaycanın qlobal siyasi və iqtisadi proseslərdə artan rolunun təsdiqi kimi qiymətləndirildi.
Milli Məclisin deputatı Naqif Həmzəyev ölkəmiz adına Davosda baş verən mühüm gəlişmələri TodayPress TV-yə şərh edib.
Deputat əvvəlcə bildirib ki, Azərbaycan və ABŞ liderlərinin Davosdakı görüşü münasibətlərdə yeni səhifə açdı:
"Forum çərçivəsində Prezidentin ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə görüşü və Sülh Şurasının Nizamnaməsinin imzalanmasında iştirakı Azərbaycan-Amerika münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Davosdakı görüş Prezident Trampın yenidən hakimiyyətə gəlməsindən sonra iki lider arasında növbəti mühüm təmas idi. Liderlər ikitərəfli münasibətlərin müxtəlif sahələrdə inkişafından məmnunluq ifadə etdilər və gələcək əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə etdilər".
O əlavə edib ki, görüşdə Trampın 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh gündəminin irəlilədilməsində oynadığı tarixi rol xüsusi vurğulanıb.
“Həmin tarixdə Vaşinqtonda üçtərəfli sammit keçirilmiş və Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesində əhəmiyyətli addımlar atılmışdı. Prezident İlham Əliyev görüşdə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması istiqamətində atılan addımları ətraflı şərh etdi. Dövlət başçısı bölgədə artıq sülhün bərqərar olduğunu bildirdi və bunun konkret nəticələrini təqdim etdi. Azərbaycan neft məhsullarını Ermənistana ixrac edir, ölkəyə gətirilən taxıl Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana çatdırılır və ticarət əlaqələri genişlənir. Bu faktlar göstərir ki, regional normallaşma yalnız kağız üzərində deyil, real həyatda da baş verir”.
Naqif Həmzəyev vurğulayıb ki, görüşün ən əhəmiyyətli mövzularından biri Zəngəzur Koridorunun yeni statusu – TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) layihəsi olub:
“TRIPP layihəsi Azərbaycanın Türkiyə ilə birbaşa quru əlaqəsini təmin edir. Bu layihə 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqton sammitində rəsmiləşdirilmişdi. Layihə 43 kilometrlik məsafəni əhatə edir və Azərbaycanın əsas ərazisini Ermənistan torpağı üzərindən Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirərək Türkiyə ilə birbaşa quru əlaqəsini təmin edir".
Millət vəkili bildirib ki, Amerika tərəfi bu marşruta 99 illik ekskluziv inkişaf hüquqları əldə edib. Layihə çərçivəsində dəmir yolları infrastrukturu, neft və qaz boru kəmərləri, rabitə və fiber-optik xətlər, enerji ötürücü sistemlər inşa ediləcək. Layihə Ermənistan qanunvericiliyinə uyğun işləyəcək, lakin ABŞ torpağı icarəyə götürərək konsorsiuma təhvil verəcək.
"TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda güc balansını dəyişdirən əhəmiyyətli addımdır. Azərbaycan üçün bu layihə Naxçıvan və Türkiyə ilə birbaşa əlaqə və regional nəqliyyat qovşağı statusunun möhkəmlənməsi deməkdir. ABŞ üçün regionda nüfuzun artırılması və Rusiya ilə İranın maraqlarına alternativin yaradılmasıdır. Türkiyə üçün isə Xəzər dənizi və Mərkəzi Asiya ilə ikinci quru əlaqəsi və İranı keçmədən yeni nəqliyyat imkanları deməkdir", – deputat əlavə edib.
Millət vəkili bildirib ki, Azərbaycanın "Sülh Şurası"na dəvət olunması bir neçə səbəbdən əhəmiyyətlidir. Bu, Azərbaycan-Amerika strateji tərəfdaşlığının yeni səviyyəyə çatmasını, Yaxın Şərqdə sabitliyin təmin edilməsində Azərbaycanın konstruktiv mövqeyinin tanınmasını və Azərbaycanın qlobal sülh və təhlükəsizlik məsələlərində etibarlı tərəfdaş kimi qəbul olunmasını göstərir. Şura Yaxın Şərqdə, xüsusilə Qəzzada sülhün möhkəmləndirilməsi və qlobal münaqişələrin həllinə töhfə vermək məqsədi daşıyır.
“Prezident İlham Əliyev həmçinin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüş keçirdi. Bu təmas Azərbaycanın Ukrayna münaqişəsində konstruktiv mövqeyini və humanitar dəstəyini nümayiş etdirir. Qətərin Baş naziri ilə görüş isə Körfəz ölkələri ilə əlaqələrin gücləndirilməsinə yönəlib. Qətər və Azərbaycan energetika sahəsində mühüm tərəfdaşdır. Avropa Komissarının genişlənmə üzrə nümayəndəsi ilə görüş isə Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərinin inkişafı üçün vacib platforma oldu".
N.Həmzəyev, həmçinin prezidentin dünya maliyyə və biznes elitasının nümayəndələri ilə geniştərkibli görüşlərinə diqqət çəkib:
"BlackRock" və "Brookfield Asset Management" ilə görüşlərdə Azərbaycanın infrastruktur layihələrinə kapital cəlb etmək perspektivlərini müzakirə edildi. "Global Infrastructure Partners" şirkəti enerji və infrastruktur layihələrində bərpa olunan enerji və nəqliyyat sahələrinə maraq göstərdi. "Dell Technologies" ilə görüş Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya və data mərkəzləri sahəsində əməkdaşlıq imkanlarını araşdırdı. "Vitol" və “Adani Group” ilə görüşlər Azərbaycanın neft-qaz sektorundakı diversifikasiya planlarını dəstəklədi. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı ilə görüş isə Azərbaycanda böyük infrastruktur layihələrinə dəstəyin davam etdirilməsini əhatə etdi".
Millət vəkili hesab edir ki, bu görüşlər Azərbaycanın investisiya cəlbediciliyinin artdığını və beynəlxalq kapitalın ölkəyə marağının gücləndiyini göstərdi. Prezident İlham Əliyev "Euronews"a müsahibəsində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin artıq birinci prioritet olduğunu vurğuladı.
“Bərpa olunan enerji, günəş və külək enerjisi layihələri, yaşıl enerji istehsalı, data mərkəzləri, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı və regional texnologiya mərkəzi kimi mövqeləşmə prioritet sahələrdir. Mədənçilik sənayesi qızıl, mis və digər faydalı qazıntıların çıxarılması və emalına yönəlmişdir. Kənd təsərrüfatında isə qida təhlükəsizliyi və ixrac potensialının artırılması əsas məqsəddir. Neft və qaz gəlirlərindən diversifikasiya Azərbaycan iqtisadiyyatının dayanıqlılığı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə bu istiqamətdə ciddi addımlar atılmış və yeni investisiyalar prosesi sürətləndirib. Prezident İlham Əliyev forumda keçirilən "Strateji baxış: Avrasiya" panel müzakirəsində Azərbaycanın regional nəqliyyat koridorlarındakı mərkəzi rolunu vurğuladı. Şərq-Qərb koridoru Çin ilə Avropa arasında alternativ nəqliyyat marşrutunun açar nöqtəsidir. Şimal-Cənub koridoru Rusiya və İranla əlaqələrin inkişafına xidmət edir. Trans-Xəzər marşrutu Mərkəzi Asiya ilə Avropanı birləşdirən yolun vacib elementidir. Bu çıxış Azərbaycanın təkcə regional deyil, qlobal nəqliyyat coğrafiyasındakı mövqeyini bir daha təsdiqlədi”.
Onun qənaətincə, Davos Forumunda çox böyük diplomatik uğurlar əldə edilib:
"İqtisadi perspektivlər genişdir. Dünya maliyyə nəhənglərinin diqqətini cəlb edən investisiya axını artmaqda davam edir. Neft asılılığından azad olmaq və iqtisadiyyatın dayanıqlılığını artırmaq üçün diversifikasiya sürətlənir. TRIPP və digər layihələr regional ticarətdə Azərbaycanın əsas rolunu möhkəmləndirir".
O, qeyd edib ki, eyni zamanda çağırışlar və risklər də mövcuddur. Geosiyasi gərginlik Rusiya və İranla münasibətlərdə balansın qorunmasını tələb edir. Regional təhlükəsizlik üçün Ermənistanla sülh prosesinin tam həyata keçirilməsi vacibdir. İqtisadi asılılıq məsələsi isə investisiyaların effektiv istifadəsi və şaxələndirmənin real nəticələrinin əldə olunması ilə bağlıdır.
“Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il Davos səfəri Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artdığının bariz sübutudur. Prezidentin nəhəng şirkətlərlə görüşləri və iqtisadi şaxələndirmə strategiyasının təqdimatı Azərbaycanın neftdən sonrakı gələcəyə hazırlaşdığını göstərir. Bərpa olunan enerji, texnologiya və infrastruktur sahələrinə yönələn investisiyalar ölkəni daha dayanıqlı iqtisadiyyat istiqamətinə aparacaq".
Millət vəkili sonda diqqətə çatdırıb ki, Davos təcrübəsi bir daha sübut etdi ki, müasir diplomatiyanın iqtisadi və siyasi elementləri ayrılmazdır. Azərbaycanın uğuru həm regional sülhə töhfə verməsində, həm də beynəlxalq kapital üçün cəlbedici investisiya məkanına çevrilməsindədir.
Jalə Rövşən
