Son 100 ildə insan kəlləsinin forması kəskin dəyişib

Son 100 ildə insan kəlləsinin forması kəskin dəyişib
03.05.2026 06:00

Son bir əsr ərzində insan kəlləsinin formasında nəzərəçarpacaq dəyişikliklər baş verib. XX əsrin əvvəllərində yaşamış şəxslərlə müasirlərimizin baş quruluşunu müqayisə edən yapon tədqiqatçılar bu qənaətə gəliblər.

TodayPress TV xəbər verir ki, elmi işin nəticələri "American Journal of Biological Anthropology" (AJBA) jurnalında dərc edilib.

Mütəxəssislər 1900-1920-ci illərdə vəfat etmiş insanların kəllə sümüklərinin kompyuter tomoqrammalarını təhlil edərək, onları 2022-2024-cü illərdə dünyasını dəyişmiş müasir yaponların skan məlumatları ilə tutuşdurublar. Dəqiq nəticələr əldə etmək üçün üçölçülü modellər üzərində 161 anatomik nöqtədən istifadə olunub. Məlum olub ki, yüz il ərzində kəllə sümüyü daha dairəvi forma alıb: başın uzunsov forması müasir insanlara daha az xasdır. Bununla yanaşı, üz cizgiləri də fərqlənib - yanaq sümükləri daralıb, üst çənə genişlənib, burun isə daha incə və qabarıq olub. Həmçinin, alimlər alın nahiyəsinin qısaldığını və qulaqarxası sümük çıxıntılarının böyüdüyünü qeyd ediblər.

Tədqiqat qrupunun rəhbəri Şiori Usuinin sözlərinə görə, bu cür dəyişikliklər təkamüllə izah edilə bilməyəcək qədər sürətlə baş verib. Çox güman ki, bu hallar həyat tərzi ilə əlaqədardır: uşaqlıq dövründə qidalanmanın və səhiyyənin yaxşılaşması, habelə daha az çeynəmə səyi tələb edən və üz sümüklərinin formalaşmasına təsir göstərən yumşaq qidalara keçid mühüm rol oynayıb. Kişilər və qadınlar arasındakı fərqlərin artması isə tədqiqatın gözlənilməz nəticəsi olub. Qadınlarla müqayisədə kişilərdə qaşüstü qövslər daha qabarıq, sümük çıxıntıları daha böyük, üz isə daha nəzərəçarpan şəkil alıb. Bu isə həyat tərzinin yaxınlaşmasının bu cür fərqləri aradan qaldırmalı olduğu barədəki fərziyyə ilə ziddiyyət təşkil edir.

TodayPress TV

NEWS FEED
20 AUGUST 2026
Kolumbiyada fövqəladə vəziyyət elan edildi 12:47 Beyin şişlərinə qarşı yeni silah - Kəllədə gizli immun mexanizm aşkarlandı 12:39 “Sabah”ın Simiçi Çempionlar Liqasında tarixə düşdü 13:42 Cənubi Koreya Arktika üzərindən Avropaya gedir: Yeni marşrut sınaqdan keçiriləcək 12:52 “Tottenhem”dən “Mançester Siti”yə böyük hücum planı: iki ulduz hədəfdə 13:24 Samvel Karapetyandan Paşinyana sərt çağırış: “Vətəndaşlıqdan imtina etsin!” 13:04 Paşinyan: "Ermənistan Azərbaycanla sülhü rəsmiləşdirəcək" 13:11 Sabah Bakıda 32, rayonlarda 36 dərəcə isti olacaq 12:48 “Barselona” Livakoviç üçün hərəkətə keçdi – transferə sayılı günlər 12:43 “Sumqayıt”lı futbolçunun emosional reaksiyası ona baha başa gəldi 12:54 Gələcək üçün təhlükə siqnalı: Azərbaycanda əhalinin artımı sürətlə zəifləyir 12:22 Ferstappenin gələcəyi bəlli oldu: “Red Bull”la uzunmüddətli müqavilə! 12:24 Three supermassive black holes found in a distant galaxy—and they may collide 12:21 NATO Belarus sərhədinə yaxınlaşır: Litvada 40 milyon avroluq düşərgə 11:59 Azerbaijan expresses condolences to CAR over deaths of miners 11:58 Trump’s secret plan revealed: How are 10 million barrels of oil transported every night? 11:52 İşdən qanunsuz çıxarılan 63 nəfər əvvəlki işlərinə bərpa etdirildi 11:35 Mərc qalmaqalından sonra Bizliyə ağır ailə ittihamları! 11:31 ABŞ ordusundan GTA VI sürprizi: Əsgərlərə məzuniyyət veriləcək 11:26 İrəvanda böyük kilsə çevrilişi: "Vətəndaş sazişi" planı elan etdi 11:05 “Qarabağ”ın Avropa macərasında növbəti böyük imtahan! 10:55 First death from West Nile virus recorded in Israel 10:44 “This is the end of the journey!” David Coulthard discusses Zandvoort’s Formula 1 future 10:28 Abbas Araghchi reacts to Donald Trump’s statements 10:24 Unexpected last-minute change in Darwin Núñez transfer 10:17 All News