Tramp onlara SƏSLƏNDİ: Rusiya və Çinin CAVABI nə olacaq?
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonda ABŞ-nin təşəbbüsü ilə yaradılan “Sülh Şurası”nın ilk iclasında çıxışı zamanı bildirib ki, Vaşinqton Qəzza ilə bağlı təklif etdiyi sabitləşmə planında Rusiya və Çinin də iştirak edəcəyinə ümid edir.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin “Sülh Şurası”nın bu gün keçirilən ilk iclasına dəvət olunsalar da, toplantıda iştirak etməyiblər.
Maraqlıdır, Rusiya və Çin yaxın gələcəkdə Ağ Ev liderinin təşəbbüsünə müsbət cavab verəcəklərmi?
Məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan siyasi şərhçi Kamran Sultanlı bildirib ki, Trampın bu gedişi Con Mirşaymerin bəhs etdiyi "hücumçu realizm" nəzəriyyəsi və böyük güclər arasındakı “güc balansı” məntiqi ilə birbaşa əlaqəlidir.
Onun sözlərinə görə, Rusiya və Çinin bu plana qoşulub-qoşulmayacağını anlamaq üçün mövcud geosiyasi reallıqlara baxmaq lazımdır:
“Tramp administrasiyasının təşəbbüsləri adətən ABŞ-nin liderliyini ön plana çıxarır. Rusiya və Çin isə Yaxın Şərqdə ABŞ mərkəzli formatlarda ikinci planda qalmaq istəmirlər. Hər iki ölkə Qəzza məsələsində ABŞ-dən fərqli mövqelərə malikdir: Rusiya daha çox Fələstin tərəfi ilə dialoqa və çoxtərəfli vasitəçiliyə üstünlük verir. Çin isə ənənəvi olaraq “daxili işlərə qarışmamaq” və BMT çərçivəsində həll mövqeyini saxlayır.
Digər tərəfdən, “Sülh Şurası” faktiki olaraq ABŞ-nin supergüc dominantlığını qorumaq, BMT-ni yenidən formatlaşdırmaq və Yalta–Potsdam sistemini demontaj etmək məqsədi ilə irəli sürülmüş platforma kimi qiymətləndirilə bilər. Çin və Rusiya, hətta Britaniya və Fransa belə qlobal sistemdə onları digər ölkələrdən fərqləndirən veto hüququndan və beynəlxalq qərarları bloklamaq kimi mühüm səlahiyyətlərdən asanlıqla imtina etməzlər”.
Buna baxmayaraq, ekspert bu dövlətlərin prosesi izləyəcəklərini düşünür:
“Əgər ABŞ qlobal Cənub və digər region ölkələrini bu formata cəlb edə və ya siyasi baxımdan uğurlu addımlar ata bilsə, şübhəsiz ki, həmin dövlətlər bu ittifaqa qoşulmağı nəzərdən keçirə bilər. Lakin Trampın hər şeydə söz sahibi olduğu bir ittifaqda iştirak etməyə Rusiya və Çin tələsməyəcək.
Bununla belə, Vaşinqton Rusiya və Çinin maraqlarını nəzərə alarsa, onlar bu birlikdə fəal iştiraka maraqlı olacaqlar. Bu baxımdan hazırda bu ölkələr nə “yox”, nə “hə” deyəcəklər, lakin izləmə siyasətinə üstünlük verəcəklər”.
Qiymət Mahir
