BÖYÜK TƏHLÜKƏ: Milyonlarla insan sərhədə axışa bilər!
ABŞ–İran gərginliyi və mümkün hərbi ssenari fonunda Türkiyə kütləvi qaçqın axını riskinə qarşı fövqəladə planlarını yeniləyib.
Ankara xüsusilə İranda yaşayan əfqan və pakistanlı miqrantların sərhədə doğru yönələ biləcəyindən narahatdır. Bu səbəbdən sərhəddə təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi, mümkün düşərgələrin yaradılması və hətta zərurət yaranarsa, İran ərazisində bufer zona variantı müzakirə olunur.
Sözügedən mövzunu siyasi şərhçi Rufiz Hafizoğlu TodayPress TV-yə şərh edib.
Analitik vurğulayıb ki, Türkiyənin sərhədlərini möhkəmləndirməsinə tamamilə təbii yanaşmaq lazımdır:
"Suriyada 11 ildir davam edən münaqişə Türkiyə üçün iqtisadi, siyasi və sosial baxımdan son dərəcə ciddi problemlər yaratdı. Məsələn, bəzi sərhəd şəhərlərində suriyalı qaçqınların sayı yerli əhalini qat-qat üstələmişdi. Bu demoqrafik dəyişiklik sosial gərginliklərə səbəb oldu, hətta “suriyalı gəlin” kimi anlayışlar formalaşdı, bölgədə boşanmaların artması müşahidə edildi".
TƏKRARLANAN SSENARİ
Ekspert diqqətə çatdırıb ki, bu gün oxşar risk İran istiqamətində də gündəmdədir:
"İranla Suriyanı müqayisə etmək düzgün olmasa da, sərhədlərin möhkəmləndirilməsi zəruridir. Çünki mümkün qaçqın böhranı təkcə Türkiyəyə deyil, Azərbaycana və digər qonşu ölkələrə də təsir göstərə bilər. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin də bəyan etdiyi kimi, ölkə ərazilərindən üçüncü dövlətlərə qarşı hərbi məqsədlərlə istifadə olunmasına imkan verilməyəcək. Bu, son dərəcə mühüm siyasi mövqedir. Bununla yanaşı, genişmiqyaslı qaçqın dalğası yaranarsa, beynəlxalq konvensiyalara uyğun olaraq humanitar dəhlizlərin açılması qaçılmaz ola bilər".
Onun sözlərinə görə, sərhədlərin möhkəmləndirilməsi həm də xüsusi xidmət orqanlarının fəaliyyət istiqamətidir. Çünki sərhədi keçənlərin hamısı dinc sakin olmur; onların arasında radikal qrupların üzvləri və ya xarici kəşfiyyat strukturlarının təmsilçiləri də ola bilər. Bu tədbirlər hər hansı xalqa qarşı düşmənçilik deyil, birbaşa milli təhlükəsizlik məsələsidir.
VƏTƏNDAŞ MÜHARİBƏSİNİN RİSKLƏRİ
R.Hafizoğlu sonda bildirib ki, İranda mümkün hərbi əməliyyatların miqyası qaçqın dalğasının həcmini müəyyən edəcək:
"Əgər proses vətəndaş müharibəsinə çevrilərsə, bu, bütün region üçün ciddi fəlakətə səbəb ola bilər. Ölkədə yaşayan kürdlərin, ərəblərin və azərbaycanlıların gələcək taleyi, eləcə də mümkün məzhəb qarşıdurmaları son dərəcə mürəkkəb ssenarilər yarada bilər. İranda rejim dəyişikliyindən sonra dərhal demokratik dövlət qurulacağına dair fikirlər isə siyasi romantizmdən başqa bir şey deyil. İstənilən yeni vəziyyət ilk növbədə Türkiyə və Azərbaycanın maraqları baxımından əlavə risklər yarada bilər. Bu baxımdan Türkiyənin öz təcrübəsinə əsaslanaraq atdığı ehtiyatlı addımlar tamamilə məntiqli və əsaslandırılmışdır".
Qeyd edək ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp yanvarda İranda etirazların yatırılmasına cavab olaraq hərbi addım ehtimalını gündəmə gətirib, daha sonra isə Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma əldə etməyə çağırıb. ABŞ-nin 150-dən çox hərbi təyyarəsi və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin fəaliyyətdə olan gəmilərinin təxminən üçdə biri İran yaxınlığında cəmləşdirilib.
Jalə Rövşən
