Parkinson xəstəliyinin ilk əlamətləri hansılardır?
Parkinson xəstəliyi Alzheimer xəstəliyindən sonra ən geniş yayılmış ikinci neyrodegenerativ xəstəlikdir.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə "Gazeta.ru"da məqalə dərc olunub.
Nəşr yazıb ki, mütəxəssislərin hesablamalarına görə, 2050-ci ilə qədər dünyada 25,2 milyon insan Parkinson xəstəliyi ilə yaşayacaq. Bu göstərici 2021-ci illə müqayisədə 112% artım deməkdir. Xəstəlik əsasən 55–65 yaş aralığında başlayır, lakin daha erkən yaşlarda da müşahidə oluna bilər. Xəstəliyin erkən simptomları və yeni müalicə üsulları haqqında daha ətraflı məlumat Dünya Parkinson Günü münasibətilə hazırlanmış məqalədə təqdim olunur.
Məqalədə qeyd edilib ki, bir çox insan Parkinson xəstəliyini əsasən titrəmə ilə əlaqələndirir. Halbuki titrəmə xəstəliyin yeganə və ya ilk əlaməti deyil. Titrəmələr yalnız əllərdə deyil, həm də ayaqlarda, başda və hətta çənədə də müşahidə oluna bilər.
Sankt-Peterburqdakı “Bud Zdorov” klinikasının nevroloqu Andrey Çurilovun sözlərinə görə, qeyri-motor simptomlar motor əlamətlərdən (məsələn, titrəmədən) 10–15 il əvvəl meydana çıxa bilər. Bu simptomlara iybilmə qabiliyyətinin azalması (hiposmiya), qəbizlik və sürətli göz hərəkəti ilə müşayiət olunan yuxu pozğunluğu (RBD) daxildir. Depressiya və xroniki qəbizlik də hiposmiya ilə birlikdə Parkinson xəstəliyinin erkən göstəriciləri hesab olunur.
Lakin bu qeyri-motor simptomlar zamanı insanların çoxu nevroloqa müraciət etmir. Nəticədə xəstəlik əksər hallarda yalnız titrəmə kimi açıq motor əlamətlər ortaya çıxdıqdan sonra aşkar edilir.
Pirogov Universitetinin Nevrologiya kafedrasının dosenti və nevroloqu İnna Filatovanın sözlərinə görə, Parkinson xəstəliyi alfa-sinuklein zülalının patoloji şəkildə toplanması ilə əlaqədardır. Bu proses tədricən neyronların zədələnməsinə və sinir sistemi boyunca yayılmasına səbəb olur.
Filatova qeyd edir ki, xəstəlik əsasən orta beynin dopamin sintez edən neyronlarının tədricən məhv olması ilə xarakterizə olunur. Son illərdə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, Parkinson xəstəliyində yalnız dopamin deyil, həm də serotonin, norepinefrin, asetilxolin və oreksin kimi digər neyromediatorların çatışmazlığı müşahidə olunur.
Həmçinin xəstəliyin bu çoxşaxəli neyrokimyəvi təbiəti motor simptomlarla yanaşı, geniş spektrli qeyri-motor pozğunluqları da izah edir. Bunlara vegetativ, koqnitiv və emosional pozğunluqlar, psixoz və yuxu problemləri daxildir.
Jalə Rövşən
