"Tavor TAR-21": "Bullpup" dizaynın ən uğurlu nümunəsi

İsrailin məşhur silah istehsalçısı "Israel Weapon Industries" (IWI) şirkəti tərəfindən hazırlanmış "Tavor TAR-21" hücum tüfəngi müasir bullpup silahlarının ən uğurlu və ən çox istifadə olunan nümunələrindən biridir. 2001-ci ildə İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) tərəfindən rəsmi qəbul edilmiş bu silah "5.56×45 mm NATO" patronu ilə işləyir və kompakt ölçüsü, yüksək etibarlılığı, modulyarlığı ilə tanınır.

"Tavor TAR-21" İsrail ordusunun əsas piyada silahıdır və xüsusi qüvvələr, polis, həmçinin bir çox ölkənin elit bölmələri tərəfindən geniş istifadə olunur. Hələdə "Tavor X95" və "TAR-21" ailəsinin təkmilləşdirilmiş versiyaları istehsal olunur və İsrail ordusunun əsas silahı olaraq xidmətini davam etdirir.

Tarix və inkişaf

1990-cı illərin ortalarında İsrail ordusu "M16" və "Galil" tüfənglərini əvəz etmək üçün yeni hücum tüfəngi layihəsi elan etdi. IWI şirkəti (əvvəlki adı IMI) bullpup dizaynlı silah hazırlamağa başladı. 1995-ci ildə ilk prototiplər hazırlandı, 1998–2000-ci illərdə isə geniş sınaqlar keçirildi. 2001-ci ildə "TAR-21" (Tavor Assault Rifle – 21) rəsmi olaraq İsrail ordusu tərəfindən qəbul edildi.

Silah 2000-ci illərdən başlayaraq İsrail ordusunun bütün bölmələrində yayıldı. 2009-cu ildə təkmilləşdirilmiş "Tavor X95" versiyası çıxdı. Bu gün "Tavor" ailəsi İsrail ordusunun əsas silahıdır və bir çox ölkəyə ixrac olunur.

Dizayn və texniki xüsusiyyətlər

"Tavor TAR-21" "bullpup" dizaynına malikdir – daraq tətik mexanizminin arxasında yerləşir. Bu, silahın ümumi uzunluğunu qısaldır, lakin lülə uzunluğunu saxlayır. Qısa vuruşlu qaz porşeni sistemi və fırlanan sürgü mexanizmi ilə işləyir.

Əsas texniki göstəricilər (TAR-21, standart versiya, daraqsız):

Patron: 5.56×45 mm NATO

Çəki: təxminən 2,95–3,1 kq (boş)

Ümumi uzunluq: 725 mm

Lülə uzunluğu: 460 mm

Atəş sürəti: 750–900 atış/dəqiqə

Effektiv döyüş məsafəsi: 400–500 metr

Daraq tutumu: 30 ədəd

Atəş rejimləri: Tək atəş və avtomatik

Silahın ən böyük üstünlüyü kompakt ölçüsü və yüksək etibarlılığıdır. Bullpup dizaynı sayəsində şəhər döyüşlərində və dar yerlərdə çox effektivdir.

Variantlar

TAR-21 – Standart piyada versiyası.

CTAR-21 – Kompakt versiya (qısa lülə).

MTAR-21 – Mikro-Tavor (xüsusi qüvvələr üçün ultra-kompakt).

TAR-21 X95 – Təkmilləşdirilmiş model (daha yaxşı erqonomika və rels sistemi).

TAR-21 X95L – Uzun lüləli dəqiq nişançı variantı.

TAR-21 7.62 – "7.62×51 mm NATO" kalibrli versiya.

İstifadəçilər və döyüş təcrübəsi

"Tavor TAR-21" İsrail ordusunun əsas silahıdır. Bundan əlavə, Azərbaycan, Hindistan, Braziliya, Kolumbiya, Gürcüstan, Filippin və bir çox ölkənin xüsusi təyinatlı qüvvələri tərəfindən istifadə olunur. Silah Livan, Qəzza əməliyyatlarında və bir çox antiterror əməliyyatlarında uğurla sınaqdan keçirilib.

İstifadəçilər onun kompaktlığını, yüngül çəkisini və yüksək etibarlılığını yüksək qiymətləndirirlər. Xüsusilə yaxın məsafə döyüşlərində və şəhər müharibəsində üstünlük təşkil edir.

"Tavor TAR-21" İsrail silah sənayesinin ən uğurlu layihələrindən biridir. "Bullpup" dizaynı, yüksək modulyarlıq və etibarlılığı ilə o, müasir döyüş şəraitinə mükəmməl uyğunlaşır. "X95" versiyası ilə yenidən təkmilləşdirilərək hələ də İsrail ordusunun və bir çox ölkənin xüsusi qüvvələrinin əsas silahı olaraq xidmət edir.

Əgər kompakt ölçü, yüksək etibarlılıq və müasir dizayn axtarırsınızsa, Tavor TAR-21 hələ də öz sinfində ən güclü rəqiblərdən biri olaraq qalır – sadəcə tüfəng deyil, İsrail mühəndislik məktəbinin parlaq nümunəsidir.

Nicat Osmanlı