Alimlər zaman hissini idarə etməyin yolunu tapdılar
Rusiyalı alimlər zamanın sürəti ilə bağlı subyektiv hissin beyin ritmlərinə təsir etməklə çevik şəkildə idarə oluna biləcəyinə dair elmi dəlillər əldə ediblər.
TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə Sirius Elm və Texnologiya Universiteti məlumat yayıb.
Bildirilib ki, növbəti mərhələdə aparılacaq təcrübələr zaman qavrayışını “tənzimləmək” və bu bacarığı konkret tapşırıqlara uyğunlaşdırmaq üçün metodların hazırlanmasına imkan yaradacaq.
Universitetin Koqnitiv Tədqiqatlar Elmi Mərkəzinin “İnsan İnkişafı: Beyin və Psixika” proqramının elmi direktoru Olqa Sysoeva qeyd edib ki, subyektiv zaman axınının plastikliyi insanın zehni olaraq vaxtı “sürətləndirmək” və ya “yavaşlatmaq” qabiliyyətidir.
Onun sözlərinə görə, sürətlə dəyişən mühitdə zaman üfüqünün genişləndirilməsi beyinə qərar vermək üçün daha çox imkan yaradır. İdmançılar bu vəziyyəti tez-tez hərəkətlərin yavaşlaması kimi təsvir edirlər.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, gündəlik həyatda insanlar zaman qavrayışının situasiyadan asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə biləcəyinin çox vaxt fərqinə varmırlar. Məsələn, vacib hadisə ərəfəsində gözləmə müddəti uzun görünür, xoş anlar isə sürətlə keçib gedir. Xüsusilə yüksək stress şəraitində – məsələn, yüksək sürətlə avtomobil idarə edərkən və ya təcili qərar qəbul edərkən – zamanın “uzanması” həyati əhəmiyyət kəsb edə bilər.
Fenomeni araşdırmaq üçün alimlər zamanın subyektiv “sıxılması” və “uzanması” zamanı beyin fəaliyyətində baş verən dəyişiklikləri obyektiv ölçməyə imkan verən portativ cihaz hazırlayıblar.
İlkin təcrübələr göstərib ki, insan beyni fərdin şüurlu şəkildə dərk etdiyindən daha çox informasiyanı emal etmək qabiliyyətinə malikdir.
Araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilib ki, zamanın sıxılması fenomeni beyin fəaliyyətinin ritmləri ilə birbaşa əlaqəlidir və bu amil qərar qəbuletməyə, eləcə də impulsiv davranışa ciddi təsir göstərir.
Tədqiqatçılar yaxın gələcəkdə qavrayış sürətinin həddində fəaliyyət göstərən yarış avtomobili sürücülərinin və bobsledçilərin beyin funksiyalarını da öyrənməyi planlaşdırırlar.
Alimlər hesab edirlər ki, bu istiqamətdə aparılan işlər zaman qavrayışı üzrə xüsusi təlim metodlarının hazırlanmasına və müxtəlif peşələr üçün təlim qurğularının prototiplərinin yaradılmasına şərait yaradacaq.
Yeni yanaşmalar idman, operator fəaliyyəti və maşın idarəçiliyi kimi sahələrdə konkret tapşırıqlara uyğun optimal zaman hissinin formalaşdırılmasına kömək edə bilər. Bu isə yüksək sürətli qərar qəbuletmə mühitində çalışan mütəxəssislərin hazırlıq səviyyəsinin yüksəldilməsinə xidmət edəcək.
