Bəyazid ordusunu istidə Teymurla qarşılaşmaq üçün apardı və türk dünyasının ən böyük faciəsi baş verdi
Ankara döyüşü 20 iyul 1402-ci ildə Osmanlı sultanı İldırım Bəyazid ilə türk-monqol hökmdarı Teymurun (Əmir Teymur) qüvvələri arasında baş vermiş həlledici hərbi qarşıdurmadır. 1396-cı ildə Nikopol döyüşündə böyük qələbə qazanan İldırım Bəyazid bu döyüşdə ağır məğlubiyyətə uğradı. Bu məğlubiyyət Osmanlı dövlətini demək olar ki, süqut həddinə çatdırdı.
1389-cu ildə taxta çıxan İldırım Bəyazid hakimiyyətinin ilk illərində həm şərqdə, həm də qərbdə Osmanlı torpaqlarını genişləndirməyə çalışırdı. O, Şərqi Anadoludakı çoxsaylı türk bəyliklərinə qarşı yürüşlər edirdi. Həmin bölgələr isə eyni zamanda Əmir Teymurun da strateji maraq dairəsində idi.
Bəyazid hakimiyyətinin ən qüdrətli dövrünü yaşayarkən Konstantinopolu mühasirəyə almışdı. Lakin İraq istiqamətindən irəliləyən Teymurun ordusu onu xristianlara qarşı müharibəni dayandırmağa məcbur etdi. Teymur bir il əvvəl Bağdadı mühasirəyə alaraq viran qoymuş, yolboyu türk bəyliklərini öz tərəfinə çəkərək sürətlə Anadoluya doğru irəliləmişdi.
Bəyazid yay istisində ordusunu Anadolu boyunca yürüş etdirərək Teymurun qarşısını almağa çalışdı. Lakin Teymur onu taktiki baxımdan qabaqladı və Bəyazidin şərqə doğru hərəkətindən istifadə edərək arxaya keçdi. O, təxminən 140 min nəfərlik ordusu ilə Osmanlı üçün həyati əhəmiyyət daşıyan Ankara şəhərini mühasirəyə aldı.
Təxminən 85 min nəfərdən ibarət olan, susuzluq və yorğunluqdan əziyyət çəkən Osmanlı ordusu Ankaranı xilas etmək üçün geri dönməyə məcbur oldu. Teymur döyüş düzülüşünü müdafiə mövqeyində qurdu, süvari hissələrini cinahlarda, döyüş fillərini isə mərkəzdə yerləşdirdi. O, döyüşdən əvvəl Osmanlı ordusunun istifadə edə biləcəyi yeganə su mənbəyi olan çayın qarşısını bəndlə bağladı. Nəticədə Bəyazid həmin su mənbəyini ələ keçirmək üçün Teymurun möhkəmləndirilmiş mərkəzinə hücum etməyə məcbur qaldı.
Osmanlı ordusunun tərkibində döyüşən serb süvariləri ilk hücumda uğur qazansalar da, Teymurun atlı oxçuları və cinahlardan həyata keçirilən hücumlar Osmanlı qüvvələrinə ağır itkilər verdi. Minlərlə Osmanlı piyadası həlak oldu. Eyni zamanda Anadoludan olan minlərlə döyüşçü döyüş meydanında Osmanlı ordusunu tərk edərək öz bəyliklərinin tərəfinə keçdi. Bəyazidin tatar dəstələri də Teymurun tərəfinə keçdikdən sonra Osmanlı ordusu faktiki olaraq təşkilatlanmış qüvvə kimi dağılmağa başladı.
Bəyazid az sayda süvari ilə geri çəkilməyə çalışsa da, Teymurun qüvvələri onu mühasirəyə alaraq əsir götürdü. İldırım Bəyazid tarixdə düşmən tərəfindən əsir alınan yeganə Osmanlı sultanı oldu.
Bəyazid 1403-cü ildə əsirlikdə vəfat etdi. Rəvayətlərə görə, Teymur onu qızıl qəfəsdə saxlayaraq öz qələbəsinin simvoluna çevirmişdi.
Qələbədən sonra Teymur Egey sahillərinə qədər irəlilədi və Bəyazidin oğullarını Anadoludan qaçmağa məcbur etdi. Bununla belə, Teymurun ordusu işğalçı deyil, əsasən talançı qüvvə idi. Onlar bölgədə daimi hakimiyyət yaratmadılar və bir il ərzində Anadolu ərazilərini talan etdikdən sonra şərqə geri döndülər.
1405-ci ildə Teymurun ölümündən sonra Teymurilər dövləti sürətlə zəifləməyə başladı. Osmanlı dövləti üçün isə böhran müvəqqəti oldu. Bəyazidin oğulları arasında 11 il davam edən hakimiyyət uğrunda mübarizə – Osmanlı Fətrət dövrü yaşandı. Nəhayət, I Mehmed 1413-cü ildə hakimiyyəti tam ələ keçirdi və bu tarix Osmanlı imperiyasının yenidən yüksəlişinin başlanğıcı hesab olunur.
Qeyd edək ki, döyüşdə Teymurun ordusu 15 min, Osmanlı ordusu isə 30 min itki verib.
Nicat Osmanlı
