İranda etirazlar Azərbaycan sərhədinə çatdı: RİSKLƏR
İranda etiraz aksiyaları artıq Azərbaycan sərhədində yerləşən Astara şəhərinə qədər genişlənib.
Maraqlıdır, mövcud stuasiyada Azərbaycan üçün risk varmı?
Sözügedən məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan politoloq Azad Məsiyev bildirib ki, İran sanksiyalara tab gətirsə də, Qərb hakimiyyəti dəyişdirməyə çalışır:
"Bildiyiniz kimi, İran dövləti uzun müddətdir Qərb tərəfindən sanksiyalara məruz qalan ölkədir. Bu sanksiyaların əsas məqsədi İranı iqtisadi cəhətdən zəiflətmək, cəmiyyəti sosial problemlərlə üz-üzə qoymaq və xalqı üsyana təhrik etməkdir. Uzun müddət ərzində İran bu sanksiyalara müqavimət göstərə bilib. Buna baxmayaraq, Qərb İranda hakimiyyət dəyişikliyinə nail olmaq və dövlət strukturlarını dəyişmək üçün müxtəlif fəaliyyətlər həyata keçirməkdədir".
Ekspert bildirib ki, İranda sosial problemlərlə əlaqədar xalq etirazları uzun müddətdir davam edir. Sosial narazılıqlardan qaynaqlanan xalq etirazları ilə kəşfiyyat-pozuculuq fəaliyyəti aparan qrupların maraqları müəyyən məqamda üst-üstə düşür. Bu qruplar iğtişaşlara təhrik etmək, siyasi hakimiyyətlə konfrontasiyaya getmək və hakimiyyəti dəyişmək ssenarisini gündəmə gətirirlər.
Politoloqun qənaətincə, bu baxımdan Qərb İranda hakimiyyəti dəyişərək öz maraqlarına uyğun bir siyasi rejim qurmağa və bundan sözügedən üç istiqamətdə istifadə etməyə çalışır. İranda baş verən proseslər bu və ya digər formada qonşu dövlətlərə də təsir göstərir. Əgər İranda hərbi əməliyyatlar başlayarsa, bu, kütləvi qaçqın axınına səbəb ola bilər ki, bu da əsasən qonşu ölkələrə, xüsusilə də Azərbaycana ciddi təsir göstərə bilər.
Şərhçi, həmçinin İranda hakimiyyət dəyişikliyinin hərbi müdaxiləsiz mümkünsüz olduğunu diqqətə çatdırıb:
"Ümumilikdə, İranda hakimiyyət dəyişikliyi və ya dövlət çevrilişi ssenarisi hərbi əməliyyatlar olmadan real görünmür. Çünki İran ideoloji dövlətdir və möhkəm formalaşmış dövlət institutlarına malikdir. Sadəcə etiraz aksiyaları ilə bu cür bir dövlətin dəyişdirilməsi mümkün deyil. Qərbin, xüsusilə də ABŞ-nin rəsmi şəxslərinin İran daxilində gedən proseslərə dair verdiyi açıq bəyanatlar bir daha göstərir ki, Amerika və Qərb bu proseslərə birbaşa müdaxiləyə hazırdır. Bu isə beynəlxalq hüquq normalarına ziddir".
Ekspertin sözlərinə görə, artıq dünyada baş verən hadisələr onu göstərir ki, beynəlxalq münasibətlər hüquq üzərində deyil, güc faktoru üzərində tənzimlənir. ABŞ rəsmilərinin İran dövlətini və İranın siyasi rəhbərliyini açıq şəkildə hədələməsi də bunun bariz nümunəsidir.
"Belə bir ssenaridə etirazçılardan sui-istifadə edilə, nəticədə İranda genişmiqyaslı vətəndaş müharibəsi və böyük qaçqın dalğası yarana bilər. Bu da istər iqtisadi, istər siyasi, istərsə də sosial baxımdan qonşu dövlətlərin, stabilliyinə təsir göstərə bilər", - politoloq qeyd edib".
Azad Məsiyev son olaraq əlavə edib ki, İranda dialoq vacibdir:
"Hesab edirəm ki, İranda xalqla dövlət arasında dialoq prosesinin başlanması və kənar qüvvələrin müdaxiləsinin qarşısının alınması vacibdir ki, ölkə iğtişaş və xaos ssenarisindən uzaq qalsın. Biz bu cür ssenarinin nəticələrini Ukraynada Maydan hadisələri zamanı da gördük. Xarici müdaxilə daxili etiraz dalğası ilə birləşdikdə, ölkə ağır siyasi və sosial böhranla üz-üzə qalır".
Jalə Rövşən
