29 avqust - Beynəlxalq Nüvə Sınaqlarına Qarşı Mübarizə Günüdür

16 iyul 1945-ci ildə ilk nüvə sınağının keçirilməsindən sonra planetimizdə iki mindən artıq nüvə partlayışı baş verib. İlk illərdə bu sınaqların insan həyatı və ətraf mühit üçün dağıdıcı nəticələri nəzərə alınmasa da, tarix göstərdi ki, nüvə partlayışları uzunmüddətli və fəlakətli təsirlər yaradır.

TodayPress TV xəbər verir ki, bu barədə Bakı Təşəbbüs Qrupu məlumat yayıb. 

BMT Baş Assambleyasının 2009-cu il 2 dekabr tarixli 64/35 saylı qətnaməsi ilə 29 avqust Nüvə sınaqlarına qarşı mübarizə günü elan edilib.

Nüvə sınaqlarına tam qadağa qoymağı hədəfləyən əsas beynəlxalq sənəd 1996-cı ildə qəbul edilmiş Nüvə sınaqlarının hərtərəfli qadağan edilməsi haqqında müqavilə olsa da, sənəd hələ qüvvəyə minməyib. 187 dövlət müqaviləni imzalayıb, 178-i isə ratifikasiya edib. 

BMT Baş katibi “Ortaq Gələcəyimizi Qorumaq” adlı gündəliyində vurğulayıb ki, qətnamə həm nüvə silahlarının yayılmasının qarşısını almaq istiqamıətində mühüm alət hesab edilir və müqaviləni hələ də ratifikasiya etməyən dövlətləri tezliklə buna nail olmağa çağırıb. Qeyd edək ki, Fransa əsarətində saxladığı müstəmləkə ərazilərində həyata keçirilən sınaqlar da daxil olmaqla 1960-cı ildən bəri təxminən 210 nüvə sınağı həyata keçirmişdir. Bu sınaqlar insan və ətraf mühitə güclü zərbə dalğası, istilik şüalanması və radioaktiv çirklənmə kimi dağıdıcı təsirlər göstərmişdir. Fransanın həyata keçirdiyi nüvə sınaqları beynəlxalq ictimaiyyət və müxtəlif təşkilatlar tərəfindən bir neçə sənəd və platforma vasitəsilə qınanmışdır. Xüsusilə BMT və beynəlxalq nüvə nəzarət qrupları Fransanın Polineziyadakı nüvə sınaqlarını qanunsuz hesab etmiş, bu sınaqların mənfi təsirlərinə görə rəsmi üzrxahlıq və təzminat tələb etmişlər. Bu mövzu ilə bağlı müxtəlif beynəlxalq konfranslar və seminarlar da təşkil olunmuş, o cümlədən COP29 kimi tədbirlərdə Fransa nüvə sınaqlarının mənfi sosial və ekoloji təsirləri qınanmışdır. Müstəmləkə ərazilərində yaşayan xalqlar hələ də Fransa tərəfindən mənfi təsirlərin tanınmaması və lazımi kompensasiyanın ödənilməməsi məsələsində narazılıqlarını ifadə edir. Bu sənədlər və qınamalar əsasən insan hüquqları, ekoloji mühafizə və beynəlxalq hüquq çərçivəsində aparılır.