Yatmış gözəl oyanır: QƏBƏLƏ paytaxt olacaq?
Qəbələ Azərbaycanın ən qədim və məşhur şəhərlərindən biri kimi tarix boyu böyük siyasi əhəmiyyət daşıyıb. Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olduğu dövrdə şəhər ölkənin əsas siyasi mərkəzi idi. Məhz buradan dövlətin idarəçiliyi həyata keçirilir, mühüm qərarlar qəbul olunur və xarici siyasət formalaşdırılırdı. Uzun illər ərzində Qəbələ hökmdarların iqamətgahı və dövlətin rəsmi paytaxtı statusunda qalmış, regionun siyasi həyatına ciddi təsir göstərmişdir.
Strateji mövqeyi sayəsində şəhər həm də güclü iqtisadi və ticarət mərkəzinə çevrilmişdi. Bu gün də Qəbələnin qədim xarabalıqları onun bir vaxtlar regionun ən mühüm siyasi və inzibati mərkəzlərindən biri olduğunu xatırladır.
Hazırda Qəbələ siyasi ənənəsini davam etdirir. Prezident İlham Əliyev son günlərdə burada mühüm dövlət səviyyəli görüşlər keçirib. Maraqlıdır: Qəbələnin siyasi mərkəzə, hətta paytaxta çevrilmə ehtimalı varmı?
Sözügedən məsələni politoloq Məhəmməd Əsədullazadə TodayPress TV-yə şərh edərkən bildirib ki, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində onun cənab Prezident tərəfindən Qəbələdə qəbul edilməsi, ardınca isə Çexiyanın Baş nazirinin də Qəbələdə qəbul olunması diqqətçəkən hadisələrdir:
“Bundan əvvəl də Azərbaycan və Ermənistan baş nazirlərinin müavinləri arasında görüş məhz Qəbələdə keçirilmişdi. Göründüyü kimi, yalnız Bakı deyil, ümumilikdə ölkənin müxtəlif şəhərləri də siyasi mərkəz kimi formalaşdırılır. Azərbaycan bu istiqamətdə şaxələndirmə siyasəti həyata keçirir və xüsusilə Qəbələni siyasi mərkəz kimi önə çıxarmağa başlayır. Bu da təsadüfi deyil. Qəbələ qədim Qafqaz Albaniyası dövlətinin paytaxtı olmuş, zəngin tarixi irsə malik şəhərimizdir”.
O, qeyd edib ki, bu yanaşma eyni zamanda regionların inkişafına və onlara diqqətin artırılmasına xidmət edir. Qəbələ özünün füsunkar təbiəti, əlverişli coğrafi mövqeyi və tarixi əhəmiyyəti baxımından siyasi mərkəz rolunu oynamaq potensialına malikdir.
“Hesab edirəm ki, gələcəkdə Qəbələnin paytaxt funksiyasını yerinə yetirməsi də mümkündür. Çünki onun tarixi paytaxt statusu mövcuddur. Məsələn, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində keçirilən konfransın məhz Qəbələdə təşkil olunması da bunun göstəricisidir. Həmin konfransda çıxış edən cənab Prezident Qəbələnin Azərbaycanın qədim paytaxtlarından biri olduğunu, tarixinin hətta eramızdan əvvəl V əsrə qədər uzandığını xüsusi vurğulamışdır”, – analitik əlavə edib.
Onun sözlərinə görə, bu baxımdan Qəbələnin əvvəlcə siyasi mərkəz kimi mövqeyini gücləndirməsi, daha sonra isə paytaxt funksiyasını üzərinə götürməsi mümkündür. Bakı artıq sürətlə böyüyərək meqapolisə çevrilib və müəyyən dövlət qurumlarının – məsələn, bəzi nazirliklərin və ya parlament strukturlarının – Qəbələyə köçürülməsi nəzərdən keçirilə bilər.
Politoloq həmçinin diqqətə çatdırıb ki, Prezidentin Qəbələdə iqamətgahının olması da bu prosesi dəstəkləyən amillərdəndir:
“Gələcəkdə hökumət kvartalının da orada yerləşdirilməsi mümkündür. Xarici qonaqların Qəbələdə qəbul olunması isə həm praktiki, həm də strateji baxımdan məqsədəuyğun görünür. Növbəti mərhələdə isə Qəbələnin paytaxt elan olunması məsələsi gündəmə gələ bilər. Təbii ki, bu, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası çərçivəsində referendum yolu ilə həll olunmalıdır. Çünki hazırda Konstitusiyaya əsasən Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəridir”.
Jalə Rövşən
