İran TƏSLİM OLMUR: “Bu ölkələr gizli dəstək verir” – ŞƏRH
2025-ci ildə baş verən və cəmi 12 gün davam edən İsrail-İran müharibəsi İranın hərbi və siyasi resurslarının tez tükənəcəyi barədə təsəvvür yaratmışdı.
2026-cı il fevralın 28-də başlayan İsrail-İran-ABŞ müharibəsi isə bu təsəvvürü dağıtdı.
Maraqlıdır, bu iki dövr arasındakı müddətdə nə dəyişdi?
Məsələ ilə bağlı TodayPress TV-yə danışan Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası (AMİP) funksioneri Əli Orucov bildirib ki, ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı apardığı müharibədən 15 gün keçməsinə baxmayaraq, tərəflər qarşıya qoyulan hədəflərə tam nail ola bilməyiblər:
“Doğrudur, rejim ağır və böyük itkilərə məruz qalıb, müqavimət gücü xeyli zəifləyib, ancaq buna rəğmən, Tehran hələ də dirəniş göstərir və müəyyən təzyiq imkanlarını qoruyub saxlayır. Xüsusilə Hörmüz boğazını bağlamaqla dünya iqtisadiyyatında təlatümlər yaratması və Birləşmiş Ştatların Körfəzdəki müttəfiqlərinə zərbələr endirməsi gözlənilməz nəticələrə yol açdı. Ötənilki 12 günlük müharibədə ABŞ-nin məqsədi Tehranı istənilən güzəştlərə məcbur etmək və danışıqlar prosesini asanlaşdırmaq idi, lakin bu, baş vermədi. Digər tərəfdən, o zaman İranın tərəfdaşları olan Rusiya və Çin prosesdə aktiv rol oynamırdılar. İndiki müharibədə isə Moskva və Pekin, inkar etsələr belə, hibrid formada prosesin iştirakçısıdırlar. Onlar Tehrana kəşfiyyat, informasiya, texniki və digər mühüm dəstəklər verirlər. İranın raket və dronlarının rəqib hədəflərini dəqiqliklə vurması məhz bu dövlətlərin yardımı ilə əlaqələndirilir. Vaşinqtonun bu günlərdə İrana kömək edən ölkələri açıq şəkildə hədələməsi də təsadüfi deyil”.
Analitik izah edib ki, dünyanın qütbləşməsinə çalışan və bu istiqamətdə inamlı addımlar atan Çin Rusiya ilə birlikdə ABŞ-nin İranda daha çox itkiyə məruz qalmasında maraqlıdır:
“Tehranın budəfəki müharibə taktikası daha çox iqtisadi müstəviyə və qlobal enerji zəncirinin qırılmasına əsaslanır. Rusiya yaranmış fürsətdən maksimum yararlanmağa, Çin isə Ağ Evdən müəyyən güzəştlər qoparmağa can atır. Bu səbəbdən onlar İrana dəstəklərini açıq və ya gizli şəkildə davam etdirəcəklər ki, bu da Tehranın özünü hələ də inamlı hiss etməsinə şərait yaradır. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, İrana nəzarətin itirilməsi dünya iqtisadiyyatının və qlobal nəqliyyat dəhlizlərinin tamamilə Birləşmiş Ştatların inhisarına keçməsi deməkdir. Rejimə dəstək verən güclər heç zaman bununla razılaşmayacaqlar. Bu isə o deməkdir ki, müharibə hələ uzun müddət davam edə bilər”.
Qiymət Mahir
